Asosiy kontentga o'tish
Ilmiy maqola O'zbekcha Open Access

Zamonaviy qurilishda energiya tejamkor va samarador texnologiyalardan foydalanish

HIKMATOV N.I.

Onlayn o'qish PDF (0,79 MB)
Jurnal
Fan va texnologiyalar taraqqiyoti
Nashr
4-son
Sahifalar
316–320
Nashr etildi
05.08.2025
Ko'rishlar
4 7

Annotatsiyalar

Maqolada bugungi kunda dunyo miqyosida sodir bo‘layotgan global iqlimiy o‘zgarishlar jarayonida qurilish sohasida qo‘llanilayotgan innovatsion texnologiyalar hamda energiya tejamkor binolar qurilishining dolzarbligi bo‘yicha taklif va tavsiyalar o‘rin olgan.
Kalit so'zlar: innovatsiyainnovatsion texnologiyalarenergiya samarador binolarissiqlik o‘tkazuvchanlikenergiya tejamkorlikpassiv uy. ИСПОЛЬЗОВАНИЕ ЭНЕРГОСБЕРЕГАЮЩИХ И ЭФФЕКТИВНЫХ ТЕХНОЛОГИЙ В СОВРЕМЕННОМ СТРОИТЕЛЬСТВЕ Ҳикматов Н.И. Бухарский государственный технический университет

Maqola Mazmuni

kirishiga to‘sqinlik qiladi va issiqlikni yo‘qotilishini kamaytiradi. 5. Energiya samarador materialli xavfsiz uy. Karkas, isitgich va sarflagichlar ekologik jihatidan toza. 6. Germetiklik. Ushbu parametr n50<0,6/s ko‘rsatkichiga mosdir. Xonalar ichida issiqlik yig‘iladi va bu isitish tizimidan chiqayotgan issiqlikni tejaydi. 7. Maxsus ventilyatsiya tizimi. Ishlatilgan havodagi issiqlikni qayta tiklashda qo‘llaniladi. Bu 75% gacha bo‘lgan issiqlik energiyasini qaytaradi. 8. Isitish tizimi. Odatda, an’anaviy batareyalar kerak bo‘lmaydi. Agar siz qishda sovuq bo‘ladigan hududlarda istiqomad qilsangiz, unda yashash xonalarda o‘rnatiladigan oddiy konvektorlar bilan kifoyalansa bo‘ladi. 9. Suv ta’minoti. Quduqdan individual ravishda suv uzatilishi tanlansa, unda binoning qavatlari ham hisobga olinishi kerak. 10. Yoritish tizimi. Energiya tejovchi svetodiotlar qo‘llaniladi. Bunday yondashuv xonalarda optimal haroratni va namlikni saqlash imkonini beradi. Shu sababli energiya samarador uylarda istiqomad qilish qulaydir. Bundan tashqari, energiya resurslari uchun to‘lovlar ham tejaladi [3]. Passiv uy – bu energiya tejashning passiv usullarini qo‘llagan holda kam energiya iste’mol qiluvchi binodir. Passiv uy – bu energetik standart emas, balki qurilishning kompleks konsepsiyasidir. Passiv uylarda quyoshdan, ichki isitish manbalari va issiqlikni qayta tiklash usulidan samarali foydalaniladi, bu esa o‘z navbatida, qishning sovuq kunlarida an’anaviy isitish tizimlaridan foydalanmaslik imkonini beradi. Issiq kunlarda esa passiv uylarda passiv sovutish usullaridan, ya’ni soya-salqinlikdan foydalaniladi. 1-rasm. Zamonaviy qurilishda energiyatejamkor texnologiyalardan foydalanish “Развитие науки и технологий” Научно–технический журнал №4/2025 317 Аниқ ва ижтимоий-иқтисодий фанлар Arxitekturaviy nuqtayi nazardan passiv uylar, birinchi navbatda, passiv energiya manbalarini va sovuq oqimdan himoyalovchi samarali issiqlik izolyatsiya materiallarining qo‘llanilishi bilan xarakterlanadi. Shuningdek, qo‘shimcha ravishda zonalarga bo‘lish prinsiplari, binoning to‘g‘ri geometriyasi va uni yorug‘lik yo‘nalishiga qarab joylashtirish usullari qo‘llaniladi. Amalda passiv uy qulay haroratni saqlashni talab etmaydigan mustaqil energiya tizimi bo‘lishi kerak. Passiv uyning isitilishi unda yashovchi odamlar va maishiy uskunalardan ajralib chiquvchi isiqlik orqali amalga oshiriladi. Zaruriyat bo‘lganda esa qo‘shimcha ravishda “aktiv” isitish, ya’ni alternativ energiya manbalaridan foydalanish maqsadga muvofiqdir. Ayrim hollarda, “passiv uylar”ni “aqlli uylar” bilan ham adashtiradilar. Chunki uning asosiy xussusiyati binoning muhandislik qurilmalarini (qo‘riqlanishi, pardalar, isitish tizimlari va shunga o‘xshash) avtomatlashtirilganidir. Shuningdek, “passiv uylar” kam energiya iste’mol qilishi bilan birga o‘zi ham energiya ishlab chiqarish imkoniga egadir

Adabiyotlar (4)

  1. 1. Гранева А.В. “Применение эффективных теплоизоляционнных материалов в ограждающих конструкциях зданий и сооружений, на основе перлита, изготовленных методом самоуплотняющих масс”, Инженерный вестник Дона №2 (2022).
  2. 2. Xikmatov N.I. “Qurilish materiallari sanoatida innovatsion texnologiyalar” Monografiya, Buxoro, “Durdona” nashriyoti 2022.
  3. 3. Jamol Urinov, Navfal Hikmatov, Akmal Sharipov Durability of non-autoclaved cell concrete at non-multiple repetitive load /// AGRITECH-V-2021, , IOP Conf. Series: Earth and Environmental Science 839 (2021) 052042 IOP Publishing doi:10.1088/17551315/839/5/052042, s. 1 –
  4. 7 UDK 711.116 CAM TIZIMLARIDA GEOMETRIK MODELLASHTIRISH ASOSLARI Xaitov B.U., Avlyakulova Sh.B. Buxoro davlat texnika universiteti. Annotatsiya. Mazkur maqola CAM (Computer-Aided Manufacturing) tizimlarining ishlab chiqarish jarayonlarini avtomatlashtirishdagi muhim o‘rnini ko‘rib chiqadi. CAD/CAE/CAM bosqichlaridagi CAM tizimlarining vazifalari, ularning raqamli boshqaruvdagi dastgohlar (RBD) bilan integratsiyasi, geometrik modellashtirishning ahamiyati va CAM tizimlaridagi asosiy jarayonlar tahlil qilinadi. Maqolada, shuningdek, CAD tizimlarida yaratilgan modellarning CAM tizimlaridagi roli va rastrli tasvirlarni vektorli formatga o‘tkazishning dolzarbligi muhokama qilinadi. Xususan, mebelsozlik sanoatidagi rastrli tasvirlarni vektorlashtirish bilan bog‘liq muammolar va ularni yechish yo‘llariga e’tibor qaratiladi. Kalit so‘zlar: CAM tizimlari, CAD/CAM, geometrik modellashtirish, raqamli boshqaruvdagi dastgohlar (RBD), ishlab chiqarishni avtomatlashtirish, G-kod, 2D modellashtirish, 3D modellashtirish, rastrli grafika, vektorli grafika, konvertatsiyalash, mebelsozlik. ОСНОВЫ ГЕОМЕТРИЧЕСКОГО МОДЕЛИРОВАНИЯ В CAM-СИСТЕМАХ Хаитов Б.У., Авлякулова Ш.Б. Бухарский государственный технический университет. Аннотация. В статье рассматривается важная роль систем CАМ (Computer-Aided Manufacturing) в автоматизatsiи производственных прotseссов. Анализируются функции CАМ-систем на этапах CAD/CAE/CAM, их интеграция со станками с числовым программным управлением (ЧПУ), значение геометрического моделирования и основные процессы в CАМ-системах. В статье также обсуждается роль моделей, созданных в CАD-системах, в CАМ-системах и актуальность преобразования растровых изображений в векторный формат. В частности, будет уделено внимание проблемам, связанным с векторизацией растровых изображений в мебельной промышленности, и путям их решения. Ключевые слова: CАМ-системы, CАD/CАМ, геометрическое моделирование, станки с числовым программным управлением (ЧПУ), автоматизация производства, Г-код, 2D-моделирование, 3D-моделирование, растровая графика, векторная графика, конвертация, производство мебели. “Фан ва технологиялар тараққиёти” Илмий–техникавий журнал №4/2025 318