Asosiy kontentga o'tish
Ilmiy maqola Русский Open Access

Анализ показателей качества волокна на этапах технологического процесса Шовотского хлопокочистительного завода

САПАРОВ М.К., РУЗМЕТОВ Р.И., ТУЙЧИЕВ Т.О., АВАЗМУРАТОВ А.Б., МАШАРИПОВ К.М.

Onlayn o'qish PDF (0,55 MB)
Jurnal
Fan va texnologiyalar taraqqiyoti
Nashr
5-son
Sahifalar
427–431
Nashr etildi
09.10.2025
Ko'rishlar
1 5

Annotatsiyalar

Maqolada tikuv mashinasi uchun tavsiya etilgan samarali tepki uzelining tаvsiya etilgаn tаrkibli tepki uzeli boʻlgаn modernizаsiya qilingаn tikuv mаshinаsi tаjribа nusxаsidа tepkini tebrаnish qonuniyatini, bosh vаlning аylаnish chаstotаsi, аmplitudаlаrini аniqlаsh boʻyichа elektrotenzometrik sxemаsi ishlаb chiqishdа, tаjribаlаrni oʻtkаzish metodikаsi belgilаngаn. Tenzometrik usuldа bosh vаl hаrаkаt qonuni yuklаnishi tаvsiya etilgаn tepki mexаnizmi tаrkibli аmortizаtori oʻrtаchа bikrligini oʻzgаrishini uning yuklаnishi vа tebrаnishigа tа’sirini ifodalovchi ossillogrаmmаlаr olingan. Tayanch iboralar: tikuv mashinasi, tepki uzeli, аmplitudа, hаrаkаt qonuni, rezina amartizatori, bikrligi, eksperiment, elektrotenzometrik sxemаsi, Tenzometrik usuli, yuklаnishi vа tebrаnishi, ossillogrаmmа. ПРЕДЛАГАЕМАЯ МЕТОДИКА ПРОВЕДЕНИЯ ЭКСПЕРИМЕНТОВ НА УЗЛЕ НОЖКИ НОВОЙ КОНСТРУКЦИИ ШВЕЙНОЙ МАШИНЫ Бозорова Ф.M. Бухарский государственный технический университет. Аннотация. В статье описана разработка электротензометрической схемы для определения характера колебаний лапки, частоты вращения главного вала и амплитуд рекомендуемого эффективного усилия лапки швейной машины, а также методика проведения экспериментов. Тензометрическим методом получены осциллограммы, отражающие влияние изменения средней жесткости амортизатора, состоящего из толкающе-тянущего механизма, в котором реализуется закон движения основного вала, на его нагруженность и вибрацию. Ключевые слова: швейная машина, лапка, амплитуда, закон движения, резиновый амортизатор, жесткость, эксперимент, электротензометрическая цепь, метод тензодатчиков, нагружение и вибрация, осциллограмма. PROPOSED METHOD FOR CONDUCTING EXPERIMENTS ON THE LEG ASSEMBLY OF A NEW DESIGN SEWING MACHINE Bozorova F.M. Bukhara state technical university. Abstract. This article describes the development of an electrical strain gauge circuit for determining the nature of presser foot oscillations, the rotational speed of the main shaft, and the amplitude of the recommended effective presser foot force of a sewing machine, as well as the experimental methodology. Using the strain gauge method, oscillograms were obtained that reflect the influence of changes in the average stiffness of a shock absorber, consisting of a pushing-pulling mechanism in which the law of motion of the main shaft is implemented, on its loading and vibration. Key words: sewing machine, presser foot, amplitude, law of motion, rubber shock absorber, rigidity, experiment, electric strain gauge circuit, strain gauge method, loading and vibration, oscillogram.

Maqola Mazmuni

Kirish. Paxta tolasi texnologik jarayon bosqichlarida sifat kо‘rsatkichlari о‘zgarib turadi [1]. Bunga asosan, texnologik jarayonlarda о‘rnatilgan uskunalarning texnik holati katta ahamiyat kasb etadi [2]. Shuning uchun texnologik uskunalarning texnik holatini doimiy ravishda rostlab turish lozim. Paxtani dastlabki ishlash uskunalarini takomillashtirish bо‘yicha kо‘plab ilmiy tadqiqotlar olib borilgan [3]. Ushbu tadqiqot ishlarida paxtani saqlash davrida tabiiy sifat kо‘rsatkichlarini yomonlashishini oldi olish, quritish uskunalarini ish unumdorligini oshirish, issiqlik sarfini kamaytirish, tozalash jarayonida paxtani bir meyorda uzluksiz ta’minlash, shnekli tozalashda issiqlikning samaradorliklarga ta’sirini о‘rganish bо‘yicha izlanishlar olib borilgan [4-6]. Natijada resursotejamkor texnika va texnologiyalar taklif etilgan bо‘lsada, ishlab chiqarilayotgan mahsulotlarning sifat kо‘rsatkichlariga quyilayotgan talablarning oshib borishi, elektr-energiya va resurslarning narxini qimmatlashishi raqobadbardor mahsulotlar ishlab chiqarishda kо‘plab yangiliklar kiritishga majbu etmoqda [7-10]. Shovot paxta tozalash korxonasida о‘rnatilgan texnologiya quyidagi tartibda ishlaydi: paxta g‘aram maydonchalaridan SS-15A separatori yordamida ishlab chiqarishga uzatiladi. Texnologiyaning boshlanishida tarozi о‘rnatilgan bо‘lib, ishlab chiqarishga uzatilgan paxta elektron tarozida vazni о‘lchanadi va tasmali transportyor yordamida 2SB-10 quritish barabaniga uzatiladi. Barabanda quritilgan paxta ikki qatorda joylashgan UXK tozalash oqimiga uzatilib, mayda va yirik iflosliklardan tozalaniladi. Paxta tozalangandan sо‘ng suv bilan namlash jarayonidan о‘tadi. Shundan sо‘ng paxta tolasidan ajratish uchun uchta 5DP-130 rusumli arrali jinlarga uzatiladi. Tola 1VP tozalagichda tozalanib, 8KV kondensori yordamida presslash bо‘limiga tola quvurlari orqali tashib kelinayotganda bug‘ bilan namlanadi. Presslash bо‘limida UzMDW-500 rusumli press qurilmasi о‘rnatilgan. Texnologik jarayon bosqichlarida tolaning sifat kо‘rsatkichlarini о‘zgarishini HVI tizimida aniqlash uchun g‘aram, quritish barabani, mayda va yirik iflosliklardan tozalash oqimi, tolasini chigitidan ajratish, tola tozalash va presslash jarayonlarida namunalar olindi. Olingan namunalarning HVI tizimida aniqlangan sifat kо‘rsatkichlari 1-jadvalda keltirilgan. “Развитие науки и технологий” Научно–технический журнал №5/2025 424 Тўқимачилик ва енгил саноат технологиялари 1-jadval. Texnologik jarayon bosqichlarida tolaning HVI tizimida aniqlangan sifat kо‘rsatkichlari Texnologiya t/r Sifat koʻrsatkichlar Garam 2CB-10 keyin UXK keyin 4DP-130 keyin 1VP keyin Pressda 1 SCI 146 136 138 127 123 128 2 Mst, % 7,2 6,3 7,2 6,4 6,3 5,9 3 Mic 4,9 4,7 4,77 4,71 4,74 4,81 4 Mat 0,87 0,86 0,87 0,87 0,87 0,87 5 UHML, mm 30,26 29,32 28,91 28,32 28,16 28,11 6 UI, % 84,7 83,9 83,7 82,4 81,6 82,3 7 SF, % 4,6 4,9 5,3 7,1 7,8 7,5 8 Str, g/tex 32,3 30,3 31,1 30 30 30,5 9 Elg, % 7,7 7,8 7,5 6,8 7,1 6,8 10 Rd 77,7 76,9 77,9 77,3 77,5 78,9 11 +b 7,8 7,6 7,8 7,6 7,8 7,7 12 CGrd, Upland 31-2 41-1 31-2 41-1 31-2 31-1 13 TrCn 11 31 22 53 41 44 14 TrAr, % 0,13 0,66 0,42 0,57 0,42 0,4 15 TrID, TrGrd 1 5 3 4 3 3 16 Amt 750 683 682 694 661 535 Jadvalda keltirilgan ma’lumotlarni tahlil qiladigan bо‘lsak, paxta tolasining namligi g‘aram maydonida 7,2 %ni, quritish barabanidan sо‘ng 6,3 %ni, UXK tozalash oqimida va suv bilan namlash jarayonidan sо‘ng 7,2 %, arrali jinlash jarayonidan sо‘ng 6,4 %ni, tola tozalagichdan sо‘ng 6,3 %ni va presslash qurilmasida 5,9 %ni tashkil etdi. UXK oqimidan sо‘ng paxta suv bilan namlinishi darajasi 0,9 %ga yetganligini, ammo arrali jinlarda xomashyo valigining qizishi va arrali silindrning ta’siri natijasida 0,8%ga, tola tozalagichda havo oqimining ishtiroki sabab 0,1 % ga va press qurilmasida 0,4 %ga kamayganligi aniqlanmoqda. 7,5 Paxta tolasining namligi, % 7,2 7,2 6,4 6,3 6,5 6,3 5,9 5,5 Garam 2CБ-10 keyin УХК keyin 4ДП-130 keyin 1ВП keyin Pressda 1-rasm. Paxta tolasini namligini texnologik jarayon bosqichlari bо‘yicha о‘zgarishi. Texnologik jarayon bosqichlari “Фан ва технологиялар тараққиёти” Илмий–техникавий журнал №5/2025 425 Технологии текстильной и легкой промышленности Paxta tolasining о‘rtacha uzunligi g‘aram maydonida 30,26 mm, 2SB-10 quritish barabanidan sо‘ng 29,32 mm, UXK tozalash oqimidan sо‘ng 28,91 mm, 4DP-130 arrali jindan sо‘ng 28,32 mm, 1VP tola tozalagichdan sо‘ng 28,16 mm va press qurilmasida 28,11 mm ni tashkil etdi. Umumiy tolaning о‘rtacha uzunligini kamayishi butun texnologik jarayon bо‘yicha 2,15 mm ga teng bо‘lmoqda. Jinlash jarayonidan oldin paxtani suv bilan namlinishi natijasida tolaning о‘rtacha uzunligini kamayishi atiga 0,59 mm ni tashkil etmoqda. 30,5 Tolaning о‘ rtacha uzunligi, mm 30,26 29,32 29,5 28,91 28,32 28,16 28,11 28,5 27,5 Garam 2CБ-10 keyin УХК keyin 4ДП-130 keyin 1ВП keyin Pressda 2-rasm. Paxta tolasining о‘rtacha uzunligini texnologik jarayon bosqichlari bо‘yicha о‘zgarishi. Paxta tolasining mustaxkamligi g‘aram maydonida 32,3 g/tex, paxta tarkibidagi namlikni quritish jarayonidan sо‘ng 30,3 g/tex, iflos aralashmalarni tozalash jarayonidan sо‘ng 31,1 g/tex, paxta tolasini chigitidan ajratish jarayonidan sо‘ng 30,0 g/tex, toladagi ifloslik va nuqsonlarni tozalash jarayonidan sо‘ng 30,0 g/tex va tolani qadoqlash jarayonida 30,5 g/tex ni tashkil etdi. Paxta tolasining texnologik bosqichlar bо‘yicha mustahkamligini kamayishi 1,8 g/tex ga teng bо‘ldi. Texnologik jarayon bosqichlari 32,5 32,3 Tolaning mustaxkamligi, g/tex 31,5 31,1 30,5 30,5 30,3 30 30 29,5 28,5 Garam 2CБ-10 keyin УХК keyin 4ДП-130 keyin 1ВП keyin Pressda 3-rasm. Paxta tolasining mustaxkamligini texnologik jarayon bosqichlari bо‘yicha о‘zgarishi. Paxta tolasining namlik darajasi uning mustaxkamligini oshirishda muhim ahamiyatga ega ekanligini UXK oqimidan sо‘ng paxtani namlinishi natijasida mustaxkamlik 30,3 g/tex dan 31,1 Texnologik jarayon bosqichlari “Развитие науки и технологий” Научно–технический журнал №5/2025 426 Тўқимачилик ва енгил саноат технологиялари g/tex gacha oshishi kuzatilib, jinlash va tola tozalash jarayonlarida 30 g/tex gacha kamaydi va presslashdan oldin namlanishini natijasida 30,5 g/tex gacha yana mustaxkamlik oshishiga erishilmoqda. 7,8 7,5 7,5 Kalta tolalar miqdori, % 7,1 6,5 5,5 4,6 4,9 5,3 4,5 Garam 2CБ-10 keyin УХК keyin 4ДП-130 keyin 1ВП keyin Pressda 4-rasm. Kalta tolalar miqdorini texnologik jarayon bosqichlari bо‘yicha о‘zgarishi. G‘aram maydonida kalta tolalar miqdori 4,6 %, paxta quritilgandan sо‘ng 4,9 %, iflos aralashmalardan tozalangandan sо‘ng 5,3 %, tola chigitidan arrali jinda ajratilgandan sо‘ng 7,1 %, uch bosqichli tola tozalagichdan sо‘ng 7,8 % va presslash qurilmasida 7,5 %ni tashkil etdi. Texnologik jarayon bosqichlari bо‘yicha kalta tolalar miqdori 2,9 % ga oshmoqda. Xulosa. Shovot paxta tozalash korxonasining texnologik jarayonida qayta ishlanayotgan paxta tolasining sifat kо‘rsatkichlarini HVI tizimida tahlili shuni kо‘rsatmoqdaki, paxtani tozalash jarayonidan sо‘ng suv bilan namlanishi va presslashdan oldin tolaning bug‘ bilan namlanishi paxta tolasining mustaxkamligini oshirmoqda. Shuningdek, tolaning boshqa sifat kо‘rsatkichlarini yomonlashishini oldi olinmoqda. Keyingi tadqiqotlarda paxtani tozalash jarayonidan sо‘ng suv bilan namlash jarayonini jinlashning ish unumdorligiga va tola tozalagichning samaradorliklariga ta’sirini о‘rganib chiqamiz

Adabiyotlar (11)

  1. 1. Ruzmetov M. et al. Research of Changes in Process Parameters of Raw Cotton During Storage //International Scientific Conference on Agricultural Machinery Industry “Interagromash"”. – Cham : Springer International Publishing, 2022. – S. 2075-2083.
  2. 2. Paxtani dastlabki ishlashni muvofiqlashtirilgan texnologiyasi (PDI 70 - 2017) “Paxtasanoat ilmiy markazi” AJ, 2017. B-92.
  3. 3. Ruzmetov R. I. et al. Modeling of heat exchange processes between raw cotton and coolant in a screw drum //European Science Review. – 2018. – №. 5-6. – S. 335-338.
  4. 2. Madumarov I. et al. Movement of the trash inside of fiber material when available elastic force of clutch //Engineering. – 2018. – T. 10. – №. 9. – S. 579-587.
  5. 3. Salimov A., Hua W., Tuychiyev T. Technology and equipment for primari cotton processing //China, Shanhay. – 2019. – S. 174.
  6. 4. Madumarov I. et al. Experimental results of an improved supplier in the production process and transportation //Transportation Research Procedia. – 2022. – T. 63. – S. 2998-3004.
  7. 5. Ahmedov M. et al. Physical and mathematical modeling of the moving the raw cotton between directing wall and area ginning seeds //Journal of Physics: Conference Series. – IOP Publishing, 2021. – T. 2131. – №. 3. – S. 032056. Texnologik jarayon bosqichlari “Фан ва технологиялар тараққиёти” Илмий–техникавий журнал №5/2025
  8. Технологии текстильной и легкой промышленности
  9. 6. Tuychiev T., Gafurov A., Jumamuratova V. Experimental results of the improved cotton regenerator under production conditions //E3S Web of Conferences. – EDP Sciences, 2024. – T. 497. – S. 03039.
  10. 7. Ruzmetov R., Mardonov B., Tuychiev T. Simulation of the process of cotton drying under the influence of a heat agent in a spiked-screw cleaner //E3S Web of Conferences. – EDP Sciences, 2024. – T. 497. – S. 03057.
  11. 8. Tuychiev T. et al. Influence of the Direction of Movement of Cotton to Pile Drums on the Cleaning Efficiency //International Scientific Conference on Agricultural Machinery Industry “Interagromash"”. – Cham : Springer International Publishing, 2022. – S. 2084-2091. TAVSIYA ETILGAN TIKUV MASHINASINING YANGI KONSTRUKSIYADAGI TEPKI UZELINI TАJRIBАLАRNI OʻTKАZISH MЕTODIKАSI Bozorova F.M. Buxoro davlat texnika universiteti. Annotatsiya. Maqolada tikuv mashinasi uchun tavsiya etilgan samarali tepki uzelining tаvsiya etilgаn tаrkibli tepki uzeli boʻlgаn modernizаsiya qilingаn tikuv mаshinаsi tаjribа nusxаsidа tepkini tebrаnish qonuniyatini, bosh vаlning аylаnish chаstotаsi, аmplitudаlаrini аniqlаsh boʻyichа elektrotenzometrik sxemаsi ishlаb chiqishdа, tаjribаlаrni oʻtkаzish metodikаsi belgilаngаn. Tenzometrik usuldа bosh vаl hаrаkаt qonuni yuklаnishi tаvsiya etilgаn tepki mexаnizmi tаrkibli аmortizаtori oʻrtаchа bikrligini oʻzgаrishini uning yuklаnishi vа tebrаnishigа tа’sirini ifodalovchi ossillogrаmmаlаr olingan. Tayanch iboralar: tikuv mashinasi, tepki uzeli, аmplitudа, hаrаkаt qonuni, rezina amartizatori, bikrligi, eksperiment, elektrotenzometrik sxemаsi, Tenzometrik usuli, yuklаnishi vа tebrаnishi, ossillogrаmmа. ПРЕДЛАГАЕМАЯ МЕТОДИКА ПРОВЕДЕНИЯ ЭКСПЕРИМЕНТОВ НА УЗЛЕ НОЖКИ НОВОЙ КОНСТРУКЦИИ ШВЕЙНОЙ МАШИНЫ Бозорова Ф.M. Бухарский государственный технический университет. Аннотация. В статье описана разработка электротензометрической схемы для определения характера колебаний лапки, частоты вращения главного вала и амплитуд рекомендуемого эффективного усилия лапки швейной машины, а также методика проведения экспериментов. Тензометрическим методом получены осциллограммы, отражающие влияние изменения средней жесткости амортизатора, состоящего из толкающе-тянущего механизма, в котором реализуется закон движения основного вала, на его нагруженность и вибрацию. Ключевые слова: швейная машина, лапка, амплитуда, закон движения, резиновый амортизатор, жесткость, эксперимент, электротензометрическая цепь, метод тензодатчиков, нагружение и вибрация, осциллограмма. PROPOSED METHOD FOR CONDUCTING EXPERIMENTS ON THE LEG ASSEMBLY OF A NEW DESIGN SEWING MACHINE Bozorova F.M. Bukhara state technical university. Abstract. This article describes the development of an electrical strain gauge circuit for determining the nature of presser foot oscillations, the rotational speed of the main shaft, and the amplitude of the recommended effective presser foot force of a sewing machine, as well as the experimental methodology. Using the strain gauge method, oscillograms were obtained that reflect the influence of changes in the average stiffness of a shock absorber, consisting of a pushing-pulling mechanism in which the law of motion of the main shaft is implemented, on its loading and vibration. Key words: sewing machine, presser foot, amplitude, law of motion, rubber shock absorber, rigidity, experiment, electric strain gauge circuit, strain gauge method, loading and vibration, oscillogram. Kirish. Jahonda sifatli tikuv buyumlarini tayyorlash uchun yangi avlod tikuv mashinalari konstruksiyalarini yaratish, takomillashtirish, ishchi organlarini, jumladan tikish sifatini ta’minlaydigan tarkibli amortizatorli moslashuvchan tepki uzelini samarali konstruksiyasini “Развитие науки и технологий” Научно–технический журнал №5/2025 428