Ilmiy maqola
O'zbekcha
Open Access
Кўйлакбоп матода жойлашган танда ва арқоқ ипларининг параметрларини тадқиқ этиш
Annotatsiyalar
Annotatsiya o'zbek tilida mavjud emas.
Мақолада полотно ўрилишли кўйлакбоп матоларнинг танда ва арқоқ ипларининг жойлашиши бўйича ипларнинг диаметрлари, диаметрлар нисбатининг коэффициенти, танда ва арқоқ бўйича зичлик, ипларнинг эгилишдаги тўлқин баландлиги, матода ипларнинг жойлашиши бўйича тўлқин баландлигини ифодаловчи коэффициентлар аниқланган ва таҳлил қилинган.
Diameters of warp and weft threads, coefficients of ratio of diameters, density of fabric on warp and weft, heights of waves of bend and bending, coefficients expressing wave height by location of threads in fabric are determined and analyzed in article.
sarochnaya fabricthread diametersfabric densitythread bending wave heightscoefficients. Матоларни шакллантиришда мақсадига қарабпараметрлари танланади ва ишлаб чиқарилгандан сўнг истеъмол хусусиятлари таҳлил қилинади. Шунинг учун бу тадқиқот ишида полотно ўрилишли кўйлакбоп матолар учун танда ва арқоқ бўйича раппорти Rт=Rа= 2танда ва арқоқ ипларининг чизиқли зичлиги Tт=Tа=185 текс ва ипларнинг диаметрлари нисбат коэффициенти Kd =05 дан 2 гача вариантларда ўрганилганбунда иплар ма
Maqola Mazmuni
“Фан ва технологиялар тараққиёти” Илмий–техникавий журнал №2/2025 269
Технологии текстильной и легкой промышленности
эгилишдаги тўлқин баландлиги камаяди, арқоқ бўйича эса чегараланган зичлик ва арқоқ ипларнинг эгилишдаги тўлқин баландлиги кўпаяди [3]. 1-жадвал. Матода чизиқли зичлиги 18,5 текс бўлган танда иплари жойлашишининг ҳисоб натижалари
Ипларнинг эгилишдаги тўлқин баландлиги
Арқоқ бўйича геометрик зичлик, lа, мм
Тўлқин баландлигини ифода-ловчи коэффициент, Khт
Диаметрлар нисбатининг коэффициенти, Kd
Танда бўйича егаралан-ган зичлик, ρт, ип/дм
Танда ипларининг диаметрлари, dт,мм
Арқоқ ипларининг диаметрлари, dа,мм
Арқоқ бўйича максимал зичлик, ρа, ип/дм
Танда иплари бўйича, hт, мм
Арқоқ иплари бўйича, hа, мм
0,5 0,171 0,343 585 0,483 0,031 0,5131 194,9 1,88 0,6 0,193 0,321 518 0,475 0,039 0,5125 195,1 1,85 0,7 0,212 0,302 472 0,468 0,046 0,5120 195,3 1,82 0,8 0,228 0,286 439 0,460 0,054 0,5112 195,6 1,79 0,9 0,243 0,271 412 0,452 0,062 0,5102 196,0 1,76 1,0 0,257 0,257 389 0,445 0,069 0,5093 196,3 1,73 1,2 0,280 0,234 357 0,432 0,082 0,5074 197,1 1,68 1,4 0,300 0,214 333 0,420 0,094 0,5053 197,9 1,63 1,6 0,316 0,198 317 0,406 0,108 0,5025 199,0 1,58 1,8 0,330 0,184 303 0,393 0,121 0,4996 200,2 1,53 2,0 0,343 0,171 292 0,383 0,131 0,4970 201,2 1,49
2-жадвал. Матода чизиқли зичлиги 18,5 текс бўлган арқоқ иплари жойлашишининг ҳисоб натижалари
Ипларнинг эгилишдаги тўлқин баландлиги
Тўлқин баландлигини ифодаловчи коэффициент, Khа
Танда ипларининг диаметр-лари, dт,мм
Арқоқ бўйича чегараланган зичлик, Pа, п/дм
Арқоқ ипларининг диаметрлари, dа,мм
Танда бўйича макси Мал зичлик,Pт,ип/дм
Диаметрлар нисбат коэффициенти, Kd
Танда бўйича геометрик зичлик,lт, мм
Танда иплари бўйича, hт, мм
Арқоқ иплари бўйича,hа,мм
0,5 0,171 0,343 292 0,131 0,383 0,4970 201,2 1,49 0,6 0,193 0,321 303 0,121 0,393 0,4996 200,2 1,53 0,7 0,212 0,302 317 0,108 0,406 0,5025 199,0 1,58 0,8 0,228 0,286 333 0,094 0,420 0,5053 197,9 1,63 0,9 0,243 0,271 357 0,082 0,432 0,5074 197,1 1,68 1,0 0,257 0,257 389 0,069 0,445 0,5093 196,3 1,73 1,2 0,280 0,234 412 0,062 0,452 0,5102 196,0 1,76 1,4 0,300 0,214 439 0,054 0,460 0,5112 195,6 1,79 1,6 0,316 0,198 472 0,046 0,468 0,5120 195,3 1,82 1,8 0,330 0,184 518 0,039 0,475 0,5125 195,1 1,85 2,0 0,343 0,171 585 0,031 0,483 0,5131 194,9 1,88
“Развитие науки и технологий” Научно–технический журнал №2/2025 270
Тўқимачилик ва енгил саноат технологиялари
Ипларнинг чизиқли зичлигини орттириш натижасида тўқимадаги танда ва арқоқ иплари масофасиз жойлашишининг ҳисоб натижаларини таққослаганимизда қуйидаги хулосаларга келиш мумкин: − танда ва арқоқ бўйича чегараланган зичлик ва максимал зичлик камаяди; − танда ва арқоқ бўйича эгилишдаги тўлқин баландлиги ва геометрик зичлик ортади [4]. Бундан ташқари,1 – 4 - расмларда иплар: танда бўйича lт=dт ва арқоқ бўйича lа=dа жойлашганда, тўқимада ипларнинг эгилишдаги тўлқин баландлигига ва чегараланган, максимал зичлигига диаметрлар нисбати коэффициентининг таъсир графиклар келтирилган.
1-расм. lт=dт бўлганда ипларнинг эгилишдаги тўлқин баландлигига, чизиқли зичлиги 18,5 тексга тенг бўлган танда ва арқоқ иплар бўйича диаметрлар нисбати коэффициентининг таъсир графиги. 1 - танда ипларининг эгилишдаги тўлқин баландлиги; 2 - арқоқ ипларининг эгилишдаги тўлқин баландлиги
2-расм. lт=dт бўлганда тўқима зичлигига, чизиқли зичлиги 18,5 тексга тенг бўлган танда ва арқоқ иплар бўйича диаметрлар нисбати коэффициентининг таъсир графиги. 1-тўқимада танда бўйича чегараланган зичлик; 2- тўқимада арқоқ бўйича максимал зичлик.
“Фан ва технологиялар тараққиёти” Илмий–техникавий журнал №2/2025 271
Технологии текстильной и легкой промышленности
3-расм. lа=dа бўлганда ипларнинг эгилишдаги тўлқин баландлигига, чизиқли зичлиги 18,5 тексга тенг бўлган танда ва арқоқ иплар бўйича диаметрлар нисбати коэффициенти нинг таъсир графиги. 1-танда ипларнинг эгилишдаги тўлқин баландлиги; 2- арқоқ ипларнинг эгилишдаги тўлқин баландлиги.
4-расм. lа=dа бўлганда тўқима зичлигига, чизиқли зичлиги 18,5 тексга тенг бўлган танда ва арқоқ иплар бўйича диаметрлар нисбати коэффициентининг таъсир графиги. 1 - тўқимада танда бўйича чегараланган зичлик; 2 - тўқимада арқоқ бўйича максимал зичлиги Тадқиқот натижалари шуни кўрсатдики, матони ишлаб чиқариш мақсадига мувофиқ иплар диаметри нисбати коэффициентини ўзгариш натижасида 0,5 дан 2 га қадар: танда бўйича геометрик зичлик танда ипларининг диаметрига тенг бўлганда танда бўйича чегараланган зичлик ва ипларининг эгилишдаги тўлқин баландлиги камаяди, арқоқ бўйича максимал зичлик ва ипларнинг эгилишдаги тўлқин баландлиги кўпаяди; арқоқ бўйича геометрик зичлик арқоқ ипининг диаметрига тенг бўлганда танда бўйича максимал зичлиги ва ипларнинг эгилишдаги тўлқин баландлиги камаяди, арқоқ бўйича эса чегараланган зичлик ва арқоқ ипларнинг эгилишдаги тўлқин баландлиги кўпаяди.
“Развитие науки и технологий” Научно–технический журнал №2/2025 272