Buxoro viloyatida investitsiyaviy muhitni tahlil qilish: mavjud holat va istiqbollar

Литература (41)

1. 1. Махмудов С.М. Қуруқ иссиқ иқлим шароитида шаҳарсозлик. ТАҚИ-2021й.
2. 2. Рабиев Ғ.Б. «Шаҳарсозлик ва ландшафт лойиҳалаш» 1-қисм. Дарслик. Бухоро-«ББC» нашриёти. 2024 й.
3. 3. ШНҚ 2.07.01-03. Шаҳарсозлик. Шаҳар ва қишлоқ аҳоли пунктлари ҳудудининг ривожланиши ва қурилишини режалаштириш.
4. 4. СанПиН 0246-08. Санитарные нормы и правила по охране атмосферного воздуха населённых мест Республики Узбекистан.
5. 5. ВМҚ 2019 й.10 январь. «Урбанизация жараёнларини тубдан такомиллаштириш чоратадбирлари тўғрисида» BUXORO VILOYATIDA INVESTITSIYAVIY MUHITNI TAHLIL QILISH: MAVJUD HOLAT VA ISTIQBOLLAR Sadirov S.S. Buxoro davlat texnika universiteti. Annotatsiya. Ushbu maqolada Buxoro viloyatidagi investitsiyaviy muhitning 2025 yildagi holati va uning rivojlanish istiqbollari tahlil qilingan. Ilmiy tadqiqotda xorijiy va mahalliy investitsiyalarni jalb etish darajasi, asosiy sohalarda amalga oshirilayotgan loyihalar, xususan, energetika, sanoat, qishloq xo‘jaligi va infratuzilma sohalaridagi ishlanmalarga alohida e’tibor qaratilgan. Maqolada shuningdek mavjud muammolar – moliyalashtirishning cheklanganligi, infratuzilma kamchiliklari va ularni bartaraf etish bo‘yicha takliflar ham keltirilgan. Tadqiqot natijalari asosida Buxoro viloyatida investitsiya muhitini yanada takomillashtirish bo‘yicha amaliy tavsiyalar ishlab chiqilgan. Kalit so‘zlar: investitsiyaviy muhit, to‘g‘ridan‑to‘g‘ri investitsiyalar, xorijiy kapital, infratuzilma loyihalari, sanoat rivoji, quyosh energetikasi, chiqindilarni qayta ishlash, barqaror rivojlanish, moliyalashtirish manbalari “Фан ва технологиялар тараққиёти” Илмий–техникавий журнал №4/2025
6. Точные и гуманитарно-экономические науки АНАЛИЗ ИНВЕСТИЦИОННОЙ СРЕДЫ БУХАРСКОЙ ОБЛАСТИ: ТЕКУЩЕЕ СОСТОЯНИЕ И ПЕРСПЕКТИВЫ Садиров С.С. Бухарский государственный технический университет. Аннотация. В статье анализируется состояние инвестиционной среды Бухарской области в 2025 году и перспективы ее развития. В научном исследовании особое внимание уделяется уровню привлечения иностранных и местных инвестиций, проектам, реализуемым в ключевых секторах, в частности, развитию энергетики, промышленности, сельского хозяйства и инфраструктуры. В статье также представлены существующие проблемы – ограниченное финансирование, инфраструктурные недостатки и предложения по их устранению. По результатам исследования разработаны практические рекомендации по дальнейшему улучшению инвестиционного климата Бухарской области. Ключевые слова: инвестиционный климат, прямые инвестиции, иностранный капитал, инфраструктурные проекты, развитие промышленности, солнечная энергетика, переработка отходов, устойчивое развитие, экономический анализ на 2025 год, источники финансирования. ANALYSIS OF THE INVESTMENT ENVIRONMENT IN BUKHARA REGION: CURRENT STATE AND PROSPECTS Sadirov S.S. Bukhara state technical university. Abstract. This article analyzes the state of the investment environment in Bukhara region in 2025 and its development prospects. The scientific study pays special attention to the level of attraction of foreign and local investments, projects implemented in key sectors, in particular, developments in the energy, industry, agriculture and infrastructure sectors. The article also presents existing problems - limited financing, infrastructure deficiencies and proposals for their elimination. Based on the results of the study, practical recommendations have been developed to further improve the investment climate in the Bukhara region. Keywords: investment climate, direct investments, foreign capital, infrastructure projects, industrial development, solar energy, waste processing, agricultural investments, sustainable development, economic analysis for 2025, sources of financing Kirish. O‘zbekistonda olib borilayotgan iqtisodiy islohotlar bozor munosabatlari shakllanishi mamlakat iqtisodiyoti tarmoqlari rivojlanishi va mavqeini tubdan o‘zgartirmoqda. Turli xil mulk, hajmi va faoliyati turlicha bo‘lgan korxonalarning mavjud bo‘lishi yangi iqtisodiy, va huquqiy munosabatlar shakllanishiga sabab bo‘lmoqda. Bu holat insonlar o‘rtasidagi munosabatlarga ham o‘z ta’sirini ko‘rsatmoqda, ularning mulkka, olinayotgan natija va uning samaradorligiga bo‘lgan qarashi tubdan o‘zgarib bormoqda. Hozirgi davrda jahon iqtisodiyotining globallashuvi va bozor iqtisodiyoti tamoyillarining chuqurlashib borayotgani sharoitida investitsiyalarning mamlakat va mintaqalar taraqqiyotidagi o‘rni yanada ortib bormoqda. Xususan, rivojlanayotgan mamlakatlar uchun to‘g‘ridan-to‘g‘ri xorijiy investitsiyalarni jalb qilish, zamonaviy texnologiyalarni olib kirish, yangi ish o‘rinlarini yaratish va iqtisodiy o‘sishni jadallashtirishda muhim omil hisoblanadi. O‘zbekiston Respublikasi hukumati tomonidan investitsion muhitni yaxshilash, xususiy sektor faolligini oshirish va xorijiy investorlar uchun qulay sharoitlar yaratish bo‘yicha izchil islohotlar amalga oshirilmoqda. Bu boradagi tashabbus va loyihalar hududiy kesimda, xususan, Buxoro viloyatida ham o‘z aksini topmoqda. Buxoro viloyati o‘zining boy tabiiy resurslari, tarixiy merosi, qulay geografik joylashuvi va mehnat resurslari bilan ajralib turadi. Shu boisdan ham ushbu viloyat iqtisodiy rivojlanish va investitsiyalarni jalb etish nuqtayi nazaridan katta salohiyatga ega. So‘nggi yillarda sanoat, turizm, qishloq xo‘jaligi va xizmatlar sohasi yo‘nalishlarida bir qator investitsiya loyihalari amalga oshirilmoqda. Biroq investitsiyaviy muhitni to‘laqonli baholash, mavjud muammolarni aniqlash va istiqbolli yo‘nalishlarni belgilash masalalari dolzarb bo‘lib qolmoqda. Ushbu tadqiqotning maqsadi — Buxoro viloyatidagi investitsiyaviy muhitni tahlil qilish, mavjud holatni baholash, mavjud muammolar va ularning yechimlarini ko‘rsatish hamda istiqboldagi imkoniyatlarni aniqlashdan iborat. Mazkur mavzuning amaliy ahamiyati shundaki, u “Развитие науки и технологий” Научно–технический журнал №4/2025
7. Аниқ ва ижтимоий-иқтисодий фанлар hududiy investitsiya siyosatini takomillashtirish, mahalliy va xorijiy investorlar uchun yanada qulay shart-sharoitlar yaratishda foydali bo‘lishi mumkin.
8. 1. Hozirgi investitsiya muhitining umumiy ko‘rinishi. Milliy va viloyat darajasida investitsiya hajmi 2025-yil I choragida O‘zbekiston bo‘ylab chet el investitsiyalari 8,7 mlrd AQSH DOLLARI ni tashkil etdi, shundan Buxoro viloyati 971,7 mlrd UZS chet el kreditlari – ya’ni taxminan 100 mln AQSH DOLLARI – olib foydalandi. 2021–2024-yillardagi viloyatda amalga oshirilgan loyihalar umumiy qiymati 269 mln AQSH DOLLARIga yetgan. Tarmoqlar ko‘lamida rivojlanish. Mashinasozlik va energetika tarmoqlari boshqa hududlarga nisbatan yanada aktiv, aholi va korxona investitsiyalari bilan qishloq xo‘jaligiga urg‘u berilmoqda. Buxoro statistikasi iyun holatiga ko‘ra sanoatda 107,3 %, qishloqda 103,9 %, asosiy kapital investitsiyalari viloyatda 70,7 % o‘sishga erishdi.
9. 2. Loyihalar va infratuzilma. Chiqindilarni yoqish zavodi (Tadweer). 2025-yilda boshlanishi rejalashtirilgan bu zavod 200 mln AQSH DOLLARI evaziga quriladi. Kuniga 1 500 tonna chiqindini yondirib, yiliga 363 mln kVt/s elektr energiya ishlab chiqariladi, viloyatda 150 yangi ish o‘rni ochiladi. Suv va kanalizatsiya loyihasi (AIIB hamkorligi). 2025-yil iyun–mart oralig‘ida AIIB tomonidan moliyalashtirilgan ikkinchi bosqich loyihasi ishga tushirilmoqda; 2024-yildagi biznesrejalarda texnik va ijtimoiy hujjatlar tayyorlandi . Quyosh energetikasi. G‘ijduvon tumanida 191.6 MW quvvatli quyosh elektrstansiyasi qurilishi 2025-yil oxirigacha tugashi kutilmoqda . Temir yo‘l aloqalari. Buxoroni Toshkentga bog‘lovchi Afrosiyob yuqori tezlikdagi poyezdi faoliyatda; elektrlashtirish va kengayish loyihalari davom etmoqda .
10. 3. Yutuqlar. Iqtisodiy o‘sish. 2025-yil yanvar–iyun oylari bo‘yicha Buxoro viloyatida YHM 106,4 %, sanoat 107,3 %, qurilish 106 % ga o‘sdi. Barqaror rivojlanish strategiyasi. Butun O‘zbekistonda “yashil” iqtisodiyot va atrof-muhitni muhofaza qilish siyosati kuchaymoqda. Buxoro loyihalari – chiqindi zavodi, quyosh stansiyasi – bu tendentsiyaga mos keladi.
11. 4. Muammolar. Moliyalashtirish va kreditlarga ega bo‘lish. Buxoro tadbirkorlari uchun moliyalashtirish manbalarining chekligi, kredit ehtiyojlari, kooperatsiyani shakllantirish zarurati yuzaga kelmoqda. Suv-kanalizatsiya loyihasida konsalting va dizayn mutaxassislari tanlovi sekin kechmoqda. Infrastruktura ehtiyojlari. Buxoroning elektr va gaz bilan bog‘liq tarmog‘i hali ham rivojlanmoqda; davlat tomonidan yechimlar qidirilmoqda.
12. 5. Istiqbollar
13. 1. Yashil va toza energetikaga e’tibor – quyosh stansiyalari, chiqindi yoqish zavodi kabi loyihalar viloyatning ekologik strategiyasini kuchaytiradi.
14. 2. Xorijiy investitsiyalarni jalb qilish – Uzbekistan 2024-yili 34,9 mlrd AQSH DOLLARI chet el investisiyasini jalb etgan; Buxoro ham bu oqimdan foyda ko‘rishi mumkin.
15. 3. Infratuzilmani rivojlantirish – AIIB, EU biznes forumi va Germaniya jamg‘armalari orqali moliyalashtirilgan loyihalar viloyatni modernizatsiya qiladi.
16. 4. IT va raqamli sektorni rivojlantirish – IT Park loyihalari keyinchalik Buxoroda kengaytirilishi mumkin. Quyida “Buxoro viloyatida investitsiya muhiti: mavjud holat va istiqbollar” ga oid eng so‘ngi 2025-yil ma’lumotlari asosida tuzilgan ikki asosiy jadvalni keltiraman: Bu ma’lumotlarga ko‘ra, 2025-yil I choragida O‘zbekistonga kirgan jami chet el investitsiyalari va kreditlar hajmi 8,7 mlrd AQSh dollarini tashkil etdi. Shulardan 33,1 trln UZS – ya’ni 27,5% ishlab chiqarishga, 20 trln UZS energetikaga, 13,6 trln UZS konchilikka ajratilgan. “Фан ва технологиялар тараққиёти” Илмий–техникавий журнал №4/2025
17. Точные и гуманитарно-экономические науки 1-jadval. 2025‑yil I chorak: Sektorlar bo‘yicha chet el investitsiyalari (O‘zbekiston) № Tarmoq Trln UZS F. (ulushi (%))
18. 1 Mahsulot ishlab chiqarish 33.1 27.5
19. 2 Elektr, gaz va konditsiya (energetika) 20.0 16.6
20. 3 Konchilik (mining) 13.6 11.3
21. 4 Qishloq xo‘jaligi 12.4 10.3
22. 5 Uy-joy qurilishi 9.5 7.9
23. 6 Transport va saqlash 5.3 4.4
24. 7 Chakana savdo 3.0 2.5
25. 8 Sog‘liqni saqlash 2.1 1.7
26. 9 Jami (chet el investitsiyalari orqali) 8.7 mlrd AQSH DOLLARI — 2-jadval. 2025‑yil I chorak: Mintaqalar bo‘yicha to‘g‘ridan-to‘g‘ri investitsiya kreditlari (FAO shartlari ostida) № Mintaqa Kredit hajmi (bln UZS)
27. 1 Namangan viloyati 7 490
28. 2 Toshkent viloyati 6 360
29. 3 Toshkent shahri 4 380
30. 4 Navoiy viloyati 3 700
31. 5 Samarqand viloyati 3 650
32. 6 Buxoro viloyati 971.7 Buxoro viloyati I chorakda olgan kreditlar hajmi: 971,7 milliard UZS. Bu kreditlar viloyat sanoati, infratuzilma va boshqa tarmoqlarda ekspansiyani qo‘llab‑quvvatlash uchun ishlatilgan. Tahliliy sharh. Sektoral yo‘nalish: O‘zbekistonga kirgan investitsiyalarda eng katta ulush ishlab chiqarish (27.5 %) va energetikaga (16.6 %) to‘g‘ri kelmoqda. Qishloq xo‘jaligi ham o‘sishda – 10.3 %. Buxoro viloyati: 2025-yil I chorakda viloyatga taqsimlangan 971.7 mlrd UZS kreditlar — mamlakatdagi hisoblangan mintaqalar qatorida o‘rta darajani anglatadi. Ammo jadal rivojlanayotgan sektorlar va loyihalar uchun bu kapital muhim. Yechim va istiqbollar.
33. 1. Sektor diversifikatsiyasi: Investitsiyalarni Buxoroda energiya, qishloq xo‘jaligi va agroyakuniy sanoatlar (masalan, gidroponika, qayta ishlash) yo‘nalishlariga qaratishni davom ettirish kerak.
34. 2. Infratuzilmani rivojlantirish: Kreditlar asosida transport, energetika tizimini kengaytirish orqali jadal o‘sishni ta’minlash.
35. 3. Xorijiy investorlarga qiziqishni oshirish: Kredit imkoniyatlari, grantlar va moliyaviyquvvat dasturlarini kengaytirish orqali chet el investitsiyalarini ko‘paytirish mumkin.
36. 4. Barqaror rivojlanish yo‘lida: “Yashil” va ijtimoiy investitsiyalarni jalb etish – chiqindi yoqish, quyosh energetika loyihalarini kengaytirib, Buxoro ekologik brendini mustahkamlash. Xulosa. 2025 yilgi ko‘rsatkich holati istiqbollari. Investitsiya hajmi 269 mln AQSH dollari (2021‑24), I chorakda chet el 100 mln AQSH dollari To‘la amalga oshirilsa yana ko‘payadi. Iqtisodiy ko‘rsatkichlar +6 % atrofida o‘sish, barqaror o‘sish saqlanadi “Развитие науки и технологий” Научно–технический журнал №4/2025
37. Аниқ ва ижтимоий-иқтисодий фанлар Yashil energetika loyihalari, Quyosh, chiqindi, suv loyihalari boshlanmada Kuchaytiriladi, Xitoy, EU va Saudi fondlari bilan. Ishbilarmon muhit Moliyalashtirish, infratuzilma muammolari mavjud Bank reformlari, EU–O‘zbek fondlari orqali yaxshilanishi mumkin. Tavsiya va omillar. Moliyaviy qo‘llab-quvvatlashni kengaytirish – bank kreditlari, grant va kafillik tizimlari orqali tadbirkorlarga resurs yetkazish. Raqamli va IT qatlam tegizish – IT Park va digital rivojlanish dasturlarini mintaqalarga kengaytirish. Ekologik barqarorlikni kuchaytirish – “Yashil strategiya” loyihalariga davlat va xorijiy investitsiyalarni jalb etish. Infratuzilmaga e’tibor berish – transport, suv, gaz va elektr tarmoqlarini modernizatsiya qilish. Foydalanilgan adabiyotlar
38. 1. Obida Akramova “Buxoro viloyatining investitsion jozibadorligini baholash” – Chet el investitsiyalarini tahlil qilgan, ijtimoiy-iqtisodiy salohiyat va xavflarni baholagan maqola. 2024
39. 2. Obida Akramova “Buxoro viloyatining investitsion jozibadorligini oshirish yo‘llari” – Xorijiy investitsiyalarni jalb qilish va ularni rivojlantirish bo‘yicha tavsiyalar, 2024
40. 3. Matyakubova Y.B. “Hududiy investitsion tahlil Uzbekistonda chet eldan to’gridan-to’g’ri investitsiya salohiyati va Buxaro kabi hududlarning taqqoslanishi, 2024
41. 5. Tursunov S.S. “Iqtisodiy rivojlanishni muhiti va investitsiyaviy jozibadorlikni yaxshilash masalalari” 2024 6. “Buxoro viloyatida xorijiy investitsiya va kreditlar tarkibi” Stat.uz, 2023 7. “Buxoro viloyatining investitsion jozibadorligini oshirishda korxonalarning o‘rni va ahamiyati” (CyberLeninka) 8. “Buxoro shahri – zamonaviy iqtisodiy infratuzilmalarini rivojlantirish masalalari” – 2020–2021 davridagi iqtisodiy infratuzilmaga oid kichik sanoat zonalari va loyihalar tahlili. yashil-iqtisodiyot-taraqqiyot.uz+10КиберЛенинка+10https://yuz.uz+10 9. “Buxoro viloyatini sanoat va iqtisodiy jihatdan rivojlantirish masalalari” (Yuz.uz, 2021)– Sanoat rivoji va tarmoq loyihalari, masalan ichimlik suvi, yo‘llar, Osiyo taraqqiyot banki ishtirokida. Stat+5https://yuz.uz+5Kun.uz+5 KASBIY TA’LIM TASHKILOTLARIDA O‘QUVCHILARNI AMALIYOTGA YO‘NALTIRISHNING PEDAGOGIK SHART-SHAROITLARI Sharipov A.A. Professional ta’limni rivojlantirish instituti. Annotatsiya. Mazkur maqolada kasbiy ta’lim tashkilotlarida o‘quvchilarni amaliyotga yo‘naltirish jarayonida zamonaviy pedagogik texnologiyalardan foydalanish, pedagogik shart-sharoitlarni yaratishning ahamiyati yoritilgan. Tadqiqotda amaliyotga yo‘naltirishning shakl, metod va vositalari tahlil qilinib, samaradorlikni oshirish bo‘yicha ilmiy-amaliy takliflar berilgan. Kalit so‘zlar: kasbiy ta’lim, amaliyotga yo‘naltirish, pedagogik shart-sharoitlar, texnologiya. PEDAGOGICAL CONDITIONS OF DIRECTING STUDENTS TO PRACTICE IN VOCATIONAL EDUCATIONAL ORGANIZATIONS Sharipov A.A. Institute for the Development of Professional Education. Abstract. This article discusses the importance of creating pedagogical conditions for practice-oriented learning in vocational education institutions through the use of modern pedagogical technologies. The study analyzes forms, methods, and tools of practice-oriented teaching and provides scientific-practical recommendations for improving efficiency. Keywords: vocational education, practice-oriented learning, pedagogical conditions, technology. “Фан ва технологиялар тараққиёти” Илмий–техникавий журнал №4/2025 330