Kasbiy ta’lim tashkilotlarida o‘quvchilarni amaliyotga yo‘naltirishning pedagogik shart-sharoitlari

References (40)

1. 1. Obida Akramova “Buxoro viloyatining investitsion jozibadorligini baholash” – Chet el investitsiyalarini tahlil qilgan, ijtimoiy-iqtisodiy salohiyat va xavflarni baholagan maqola. 2024
2. 2. Obida Akramova “Buxoro viloyatining investitsion jozibadorligini oshirish yo‘llari” – Xorijiy investitsiyalarni jalb qilish va ularni rivojlantirish bo‘yicha tavsiyalar, 2024
3. 3. Matyakubova Y.B. “Hududiy investitsion tahlil Uzbekistonda chet eldan to’gridan-to’g’ri investitsiya salohiyati va Buxaro kabi hududlarning taqqoslanishi, 2024
4. 5. Tursunov S.S. “Iqtisodiy rivojlanishni muhiti va investitsiyaviy jozibadorlikni yaxshilash masalalari” 2024 6. “Buxoro viloyatida xorijiy investitsiya va kreditlar tarkibi” Stat.uz, 2023 7. “Buxoro viloyatining investitsion jozibadorligini oshirishda korxonalarning o‘rni va ahamiyati” (CyberLeninka) 8. “Buxoro shahri – zamonaviy iqtisodiy infratuzilmalarini rivojlantirish masalalari” – 2020–2021 davridagi iqtisodiy infratuzilmaga oid kichik sanoat zonalari va loyihalar tahlili. yashil-iqtisodiyot-taraqqiyot.uz+10КиберЛенинка+10https://yuz.uz+10 9. “Buxoro viloyatini sanoat va iqtisodiy jihatdan rivojlantirish masalalari” (Yuz.uz, 2021)– Sanoat rivoji va tarmoq loyihalari, masalan ichimlik suvi, yo‘llar, Osiyo taraqqiyot banki ishtirokida. Stat+5https://yuz.uz+5Kun.uz+5 KASBIY TA’LIM TASHKILOTLARIDA O‘QUVCHILARNI AMALIYOTGA YO‘NALTIRISHNING PEDAGOGIK SHART-SHAROITLARI Sharipov A.A. Professional ta’limni rivojlantirish instituti. Annotatsiya. Mazkur maqolada kasbiy ta’lim tashkilotlarida o‘quvchilarni amaliyotga yo‘naltirish jarayonida zamonaviy pedagogik texnologiyalardan foydalanish, pedagogik shart-sharoitlarni yaratishning ahamiyati yoritilgan. Tadqiqotda amaliyotga yo‘naltirishning shakl, metod va vositalari tahlil qilinib, samaradorlikni oshirish bo‘yicha ilmiy-amaliy takliflar berilgan. Kalit so‘zlar: kasbiy ta’lim, amaliyotga yo‘naltirish, pedagogik shart-sharoitlar, texnologiya. PEDAGOGICAL CONDITIONS OF DIRECTING STUDENTS TO PRACTICE IN VOCATIONAL EDUCATIONAL ORGANIZATIONS Sharipov A.A. Institute for the Development of Professional Education. Abstract. This article discusses the importance of creating pedagogical conditions for practice-oriented learning in vocational education institutions through the use of modern pedagogical technologies. The study analyzes forms, methods, and tools of practice-oriented teaching and provides scientific-practical recommendations for improving efficiency. Keywords: vocational education, practice-oriented learning, pedagogical conditions, technology. “Фан ва технологиялар тараққиёти” Илмий–техникавий журнал №4/2025
5. Точные и гуманитарно-экономические науки ПЕДАГОГИЧЕСКИЕ УСЛОВИЯ НАПРАВЛЕНИЯ СТУДЕНТОВ НА ПРАКТИКУ В ПРОФЕССИОНАЛЬНЫЕ ОБРАЗОВАТЕЛЬНЫЕ ОРГАНИЗАЦИИ Шарипов А.А. Институт развития профессионального образования Аннотация. В данной статье рассматривается значение создания педагогических условий для практико-ориентированного обучения в учреждениях профессионального образования с использованием современных педагогических технологий. В исследовании анализируются формы, методы и средства практико-ориентированного обучения и даются научно-практические рекомендации по повышению эффективности. Ключевые слова: профессиональное образование, практико-ориентированное обучение, педагогические условия, технологии. Kirish. Kasbiy ta’lim tashkilotlarida o‘quvchilarni amaliyotga yo‘naltirish – ta’lim jarayonida nazariy bilimlarni hayotiy tajriba bilan uyg‘unlashtirish, kasbiy ko‘nikmalarni shakllantirish va ularni mehnat bozoriga tayyorlash jarayonidir. Ushbu jarayon o‘quvchilarni real hayot sharoitida ishlashga, mustaqil fikrlash va muammolarini o‘zlari hal qilishga o‘rgatadi. Kasbiy ta’lim tashkilotlarida o‘quvchilarni amaliyotga yo‘naltirishning asosiy maqsadi quyidagilardan iborat - o‘quvchilarning nazariy bilimlarini amaliyot orqali mustahkamlash, ularni kelajakdagi kasbiy faoliyatga tayyorlash, mehnat bozorida talab yuqori bo‘lgan mutaxassisliklar bo‘yicha tajriba orttirish, mustaqil fikrlash va muammolarni hal qilish qobiliyatlarini rivojlantirish, kasbiy kompetensiyalarini, innovatsion va ijodiy yondashuvlarni shakllantirish. Bu jarayon o‘quvchilarning kasbga bo‘lgan qiziqishini oshirish, ularga mustaqil ishlash va mas’uliyat hissini singdirish, shuningdek, kelajakdagi ish faoliyatiga tayyorlash uchun muhim ahamiyatga ega
6. [9]. Asosiy qism. Реdаgоgik tаjribаlаrdаn mа’lumki, kasbiy ta’lim tashkilotlarida o‘quvchilarning amaliyotga yo‘naltirilishi — bu o‘quv jarayonida nazariy bilimlar bilan birga ularni amaliy ko‘nikmalarga aylantirish, real mehnat muhitiga tayyorlash jarayonidir. Ushbu jarayon o‘quvchilarning kasbiy mahoratini mustahkamlash, tanlangan soha bo‘yicha mustaqil ish faoliyatini yurita olishga tayyor bo‘lishini ta’minlashga xizmat qiladi. O‘quvchilarni amaliyotga yo‘naltirishning mazmun-mohiyati Mazmuni Mohiyati Kasbiy bilim, ko‘nikma va malakalarni shakllantirish; Ishlab chiqarish sharoitida tajriba orttirish; Kasbiy muhitga moslashuvni ta’minlash; Innovatsion texnologiyalarga tayyorgarlikni oshirish Kasbiy kompetensiyalarni shakllantiradi; Bozor iqtisodiyoti talablariga javob beradigan kadrlar tayyorlashni rag‘batlantiradi; Ta’lim va ishlab chiqarish integratsiyasini mustahkamlaydi. 1- rasm. O‘quvchilarning amaliyotga yonaltirishning mazmuni va mohiyati “Развитие науки и технологий” Научно–технический журнал №4/2025
7. Аниқ ва ижтимоий-иқтисодий фанлар Amaliyotga yo‘naltirishning mohiyati quyidagilarda namoyon bo‘ladi: o‘quvchi shaxsining kasbiy shakllanishida asosiy o‘rin tutadi; bilimlarni amaliyotga tatbiq etish orqali kasbiy kompetensiyalarni rivojlantiradi; bozor iqtisodiyoti talablariga javob bera oladigan kadrlar tayyorlanishini ta’minlaydi; ta’lim va ishlab chiqarish integratsiyasini mustahkamlab, mehnat bozori bilan uzviy bog‘liqlikni yaratadi [10] (1-rasm). XXI asrda kasbiy ta’lim tizimida o‘quvchilarning amaliy faoliyatga tayyorligi dolzarb masala sifatida namoyon bo‘lmoqda. Prezidentimiz ta’kidlaganidek, “Yoshlarimizni zamonaviy kasb-hunarlarni egallashga, ishlab chiqarishda faol ishtirok etishga tayyorlash – mamlakatimiz kelajagini belgilovchi asosiy omillardan biridir”. Shu bois kasbiy ta’lim tashkilotlarida o‘quvchilarning amaliyotga yo‘naltirilishi pedagogik jarayonning markaziy vazifasiga aylanmoqda. Amaliyotga yo‘naltirish samaradorligi bir qator shart-sharoitlarning ta’minlanishiga bog‘liq: [2] pedagogik jarayonni to‘g‘ri tashkil qilish, zamonaviy o‘quv-laboratoriya jihozlari mavjudligi, malakali pedagog va ustozlar ishtiroki, ishlab chiqarish bilan integratsiya, axborot texnologiyalari vositalaridan samarali foydalanish va boshqalar. Ushbu maqolada aynan pedagogik shart-sharoitlar ilmiy nuqtai nazardan tahlil qilinadi. Zamonaviy pedagogik texnologiyalarning joriy etilishi orqali ushbu yo‘naltirish jarayoni yanada takomillashadi
8. [11]. Xususan, raqamli axborotlarni qayta ishlash ustasi kabi kasb yo‘nalishlarida virtual laboratoriyalar, modulli o‘quv dasturlar va interaktiv mashg‘ulotlar orqali o‘quvchilar real muammolarni hal qilish, analitik va ijodiy fikrlash kabi ko‘nikmalarni amaliy faoliyatda mustahkamlash imkoniyatiga ega bo‘ladilar. Tadqiqot ob’ekti va qo‘llanilgan metodlar. Kasbiy ta’lim tashkilotlarida o‘quvchilarni amaliyotga yo‘naltirish jarayoni mazkur tadqiqotning ob’ekti hisoblanadi. U o‘quvchilarning kasbiy tayyorgarligini oshirish, nazariy bilimlarni real ishlab chiqarish amaliyoti bilan uyg‘unlashtirish, zamonaviy pedagogik texnologiyalarni qo‘llash orqali ta’lim jarayonining samaradorligini ta’minlashga qaratilgan. Tadqiqot predmeti — zamonaviy pedagogik texnologiyalar asosida o‘quvchilarni amaliyotga yo‘naltirish shakllari, metodlari va vositalari hamda ularning samaradorligini ta’minlovchi pedagogik shart-sharoitlarni o‘z ichiga oladi. Tadqiqot jarayonida quyidagi ilmiy-pedagogik metodlardan [5] foydalanildi: Nazariy metodlar: ❖ Pedagogik va psixologik adabiyotlarni tahlil qilish; ❖ Ilmiy-nazariy manbalarni umumlashtirish; ❖ Pedagogik tajribalarni taqqoslash va tahlil qilish. Empirik metodlar:  Kuzatish (o‘quvchilarning amaliyot jarayonidagi ishtirokini tahlil qilish);  So‘rovnoma va suhbatlar (o‘quvchi, ustoz va ishlab chiqarish korxonalari mutaxassislari o‘rtasida);  Tajriba-sinov ishlari (pedagogik shart-sharoitlar asosida tashkil etilgan amaliyot mashg‘ulotlari samaradorligini tekshirish). Statistik va matematik metodlar: Tadqiqot natijalarini sonli ko‘rsatkichlar asosida umumlashtirish; Jadval va diagrammalar orqali o‘quvchilarning o‘zgarishini aks ettirish; Samaradorlik ko‘rsatkichlarini hisoblash. Olingan natijalar va ularning tahlili. Tadqiqot davomida kasbiy ta’lim tashkilotlarida o‘quvchilarni amaliyotga yo‘naltirish jarayonida zamonaviy pedagogik texnologiyalarni qo‘llash samaradorligi o‘rganildi. Tajriba-sinov ishlari natijalari shuni ko‘rsatdiki: O‘quvchilarning bilim darajasi - tajriba-sinov guruhida nazariy bilimlarni amaliyotga tatbiq etish ko‘rsatkichlari 20–25% ga yuqoriligi kuzatildi. Bu, asosan, multimedia vositalari, interaktiv dars metodlari va ishlab chiqarish simulyatsiyalaridan foydalanish hisobiga erishildi. “Фан ва технологиялар тараққиёти” Илмий–техникавий журнал №4/2025
9. Точные и гуманитарно-экономические науки Amaliy ko‘nikma va malakalar - amaliy mashg‘ulotlarda zamonaviy texnologiyalarni qo‘llagan guruh o‘quvchilarida quyidagicha o‘sish kuzatildi: 2- rasm. O‘quvchilarning amaliyotga yonaltirishda amaliy ko‘nikma va malakalarning o‘zgarishi Motivatsiya va qiziqish - O‘quvchilarning amaliyot jarayoniga bo‘lgan qiziqishi ham sezilarli darajada ortdi. So‘rovnoma natijalariga ko‘ra: ➢ tajriba guruhidagi 82% o‘quvchi amaliy mashg‘ulotlarni “juda foydali” deb baholadi; ➢ nazorat guruhida esa bu ko‘rsatkich 57% ni tashkil etdi. Pedagogik shart-sharoitlarning ta’siri - o‘quv jarayonida: ❖ raqamli platformalardan (Google Classroom, Moodle, Zoom) foydalanish, ❖ ishlab chiqarish ustaxonalarida amaliyot mashg‘ulotlarini tashkil etish, ❖ modulli o‘quv dasturlarini qo‘llash samaradorlikni ta’minlovchi omillar sifatida aniqlandi. 1-jadval. Pedagogik shart-sharoitlar tahlili № Pedagogik shart-sharoit Ahamiyati
10. 1 Amaliyotga yo‘naltirilgan dasturlar Kasbiy kompetensiyalarni rivojlantiradi
11. 2 Korxonalar bilan hamkorlik Ishlab chiqarish muhitini o‘rganishga yordam beradi
12. 3 Innovatsion texnologiyalar O‘quvchilarning mustaqil ishlashini rivojlantiradi
13. 4 Malakali ustozlar Kasbiy mahoratni o‘rgatadi Olingan natijalar shuni ko‘rsatadiki, o‘quvchilarni amaliyotga yo‘naltirishda zamonaviy pedagogik texnologiyalardan foydalanish an’anaviy usullarga nisbatan yuqori natija beradi. Amaliyot mashg‘ulotlari samaradorligini ta’minlash uchun [4]: ▪ o‘quvchilarning individual qobiliyatlarini hisobga olish; ▪ nazariy va amaliy mashg‘ulotlar o‘rtasida uzviylikni ta’minlash; ▪ o‘quvchilarning faol ishtirokini rag‘batlantirish; ▪ pedagogik texnologiyalarning integratsiyasiga e’tibor qaratish muhim ahamiyat kasb etadi. Kasbiy ta’limni amaliyotga yo‘naltirish masalasi ko‘plab xorijiy va mahalliy olimlar tomonidan tadqiq qilingan. Jumladan, Ilmiy-pedagogik adabiyotlarda “pedagogik sharoit” tushunchasiga ko‘plab ta’riflar berilgan (I.G.Adishev, N.V.Ippolitova, E.V.Yakovlev va boshqalar). Muayyan faoliyatning muvaffaqiyatini ta’minlaydigan shart-sharoitlarni aniqlashning turli xil yondashuvlari N.N.Tulkibaeva tomonidan tavsiflanadi [Ошибка! Источник ссылки не найден.]. “Развитие науки и технологий” Научно–технический журнал №4/2025
14. Аниқ ва ижтимоий-иқтисодий фанлар 3-rasm. Amaliyotga yo‘naltirishda pedagogik shart-sharoitlar o‘zaro bog‘liqligi Shunday qilib, pedagogik shart-sharoitlar majmuasi Kasbiy ta’lim tashkilotlarida o‘quvchilarni amaliyotga yo‘naltirish orqali kasbiy kompetensiyalarini shakllantirish uchun biz ishlab chiqiladigan modelning samaradorligini oshirishga qaratilgan. Kasbiy ta’lim tashkilotlarida o‘quvchilarni amaliyotga yo‘naltirish orqali kasbiy kompetensiyalarini shakllantirish pedagogik sharoitlar to‘plamini kiritish bilan ta’minlanadi. Pedagogik shart-sharoitlar o‘quvchilarda tahlil, sintez, umumlashtirish, baholash kabi funksiyalarni shakllantirishga qaratilgan; kasbiy ta’limda kasbiy tayyorgarlikni chuqur anglash va o‘quvchilarda egallangan bilimlarni amaliyotda qo‘llash va umumlashtirilgan intellektual harakatlarni amalga oshirish ko‘nikmalarini shakllantirishga hissa qo‘shishi kerak. Umumiy ma’noda pedagogik shart-sharoitlarni uchta katta guruhga bo‘lish mumkin: tashkiliy pedagogik, pedagogik-psixologik, predmetli-didaktik.
15. 1. Tashkiliy-pedagogik. Bunda amaliyot nizomini tahlil qilish, amaliyot nizomi mazmuniga qo‘shimchalar kiritish, malaka talablarida malakaviy amaliyot bo‘yicha keltirilgan izohlarni mazmunan to‘ldirish;
16. 2. Pedagogik-psixologik. Bunda o‘quvchilarni malakaviy amaliyoti jarayonida kasbiy kompetensiyalarini shakllantirish bo‘yicha o‘z-o‘zini kasbiy rivojalnishini ta’minlash, refleksiv harakatlarni amalga oshirishga tayyorlash va imkoniyatlar berish;
17. 3. Predmetli-didaktik. Bunda o‘quvchilarni kasbiy kompetensiyalarini shakllantirishga qaratilgan o‘quv-uslubiy, pedagogik dasturiy va topshiriqlar tizimini ishlab chiqish, onlay va oflayn bilim olishga sharoitlar to‘plamini ishlab chiqish. Bunda o‘quvchilarning kasbiy kompetensiyalarini shakllantirish orqali o‘ziga xos xususiyatlariga asoslanib, pedagogik shart-sharoitlarini nazariy jihatdan aniqlash mumkin. Ular quyidagilardan iborat: • kompetentli yondashuv asosida malakaviy amaliyot jarayonini loyihalash; • malakaviy jarayonida maqbul emotsional-psixologik va ijodiy muhit yaratish; • kompetentli yondashuv asosida amaliyotga yo‘naltirish; ta’lim va ishlab chiqarish integratsiyasini ta’minlash; • o‘quvchilarga o‘zining asosiy ta’lim komponentlarini erkin tanlash imkoniyatini taqdim etish: o‘qitishning ma’nosi, sur’ati, shakl va metodlari; • o‘quvchilarni interfaol rejimda taqdim etiladigan predmet haqidagi ma’lumotlar bilan ta’minlaydigan yagona axborot muhitini yaratish; • malakaviy amaliyot jarayonida maxsus o‘quv-metodik ta’minotdan foydalaniladigan yaxlit o‘quv jarayonini tashkil etishning yagona tizimini yaratish; “Фан ва технологиялар тараққиёти” Илмий–техникавий журнал №4/2025
18. Точные и гуманитарно-экономические науки • kompetentli yondashuv asosida kasbiy kompetensiyalarni shakllantirishga yo‘naltirilgan zamonaviy ta’lim texnologiyalarni joriy etish. Malakaviy amaliyotlar o‘quv jarayonining ajralmas qismi bo‘lib, hozirgi kunda mamlakatimizdagi barcha kasbiy ta’lim muassasalarida malakaviy va ishlab chiqarish amaliyotlari tasdiqlangan Nizom talablari asosida tashkil etilmoqda. Malakaviy amaliyotni samarali amalga oshirishni ta’minlaydigan va bo‘lajak mutaxassislarni kasbiy faoliyatga tayyorgarlik mazmunini belgilaydigan tashkiliy va pedagogik shart-sharoitlar quyidagilardan iborat: ♦ nostandart kasbiy vaziyatlardan foydalanish va o‘quvchilarning shaxsiy tajribasiga tayanib muammoli vaziyatlarni hal qilish; ♦ amaliyotning har bir bosqichida olingan o‘quv va kasbiy tajriba o‘quvchilar tomonidan aks ettirilishini ta’minlash; ♦ malakaviy amaliyot davomida o‘quvchilarni o‘quv-bilish va ilmiy-tadqiqot ishlarida ishtirok etish orqali ularni kasbiy faoliyatga tayyorlash; ♦ malakaviy amaliyotni o’tashning har bir bosqichi uchun asosiy maqsadlarni aniqlash; ♦ o‘quv jarayoni subyektlarining faol o‘zaro hamkorligini ta’minlash; ♦ malakaviy amaliyotni o’tashda uslubiy-didaktik qo‘llab-quvvatlash tizimini yaratish; ♦ malakaviy amaliyotini tashkil etishda algoritmik bosqichlarning uzluksizligini ta’minlash
19. [13]. Bo‘lajak mutaxassislarni amaliyotga yo‘naltirishda kasbiy kompetensiyalarini shakllantirish modelini kompetentli yondashuv asosida amalga oshirishning pedagogik shart-sharoitlari turli xil tadqiqot va amaliy tadbirlar bilan to‘ldirilib modelining ishlashini ta’minladi. Malakaviy amaliyot jarayonida o‘quvchilarni kasbiy kompetensiyalarini shakllantirish mustahkamlik, uzluksizlik, integrallik, fanlararo aloqalar, o‘quvchi shaxsining individual xususiyatlarini hisobga olgan holda amalga oshiriladi. Malakaviy amaliyot jarayonining kasbiy yo‘nalishini aniqlash bo‘lajak mutaxassislarni kasbiy kompetensiyalarini bosqichma-bosqich shakllantirishga qaratilgan kompetentli yondashuvni joriy etish, o‘quv-pedagogik o‘zaro ta’sir, shu jumladan o‘quvchining o‘quv faoliyati, o‘qituvchining pedagogik faoliyati, ularning birgalikdagi faoliyati, o‘quvchilarning mustaqil faoliyatini tashkil etish orqali aniqlandi. Amaliyotga yo‘naltirishning pedagogik shart-sharoitlari Ko‘plab olimlarning ishlari tahliliga ko‘ra, kasbiy ta’limda amaliyotga yo‘naltirish samarali bo‘lishi uchun quyidagi pedagogik shart-sharoitlar muhim hisoblanadi: [4]
20. 1. O‘quv dasturlarining ishlab chiqarish talablari bilan uyg‘unligi - O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining qaror va farmonlarida ham bu asosiy yo‘nalish sifatida belgilangan.
21. 2. Ta’lim va ishlab chiqarish integratsiyasi – korxonalarda amaliyot bazalarini tashkil etish, dual ta’lim elementlarini joriy etish.
22. 3. Pedagogik texnologiyalarni yangilash – virtual simulyatorlar, elektron ta’lim platformalari, multimedia resurslaridan foydalanish.
23. 4. O‘qituvchi va ishlab chiqarish ustalarining hamkorligi – nazariy bilimlarni amaliy mashg‘ulotlarga integratsiya qilish.
24. 5. O‘quvchilarni faol subyekt sifatida jalb etish – loyihaviy ishlar, mustaqil izlanishlar, startap g‘oyalari orqali amaliyotni mustahkamlash. Xulosa o‘rnida shuni ta’kidlash joizki, ilmiy manbalar va olib borilgan tadqiqotlar tahlili shuni ko‘rsatadiki, kasbiy ta’limda o‘quvchilarni amaliyotga yo‘naltirish samaradorligi bevosita pedagogik shart-sharoitlarni to‘g‘ri tashkil etish, zamonaviy texnologiyalarni joriy etish va ishlab chiqarish bilan uzviy hamkorlikni yo‘lga qo‘yishga bog‘liqdir. Tadqiqot mavzusini yoritishda tasniflash, tavsiflash, qiyoslash, kompleks va funksional tahlil usullaridan foydalanilgan. Olimlarning tadqiqotlariga asosan quyidagi tavsiyalar ishlab chiqildi: • O‘quvchilarni amaliyotga yo‘naltirish uchun muhit, texnologiya va metodlar uyg‘unligi zarur; “Развитие науки и технологий” Научно–технический журнал №4/2025
25. Аниқ ва ижтимоий-иқтисодий фанлар • Amaliy faoliyat samaradorligi nazariya va amaliyot integratsiyasi darajasiga bog‘liq; • Xalqaro tajriba shuni ko‘rsatadiki, ish joyida ta’lim, dual tizim, tajriba asosida o‘qitish eng samarali usullar hisoblanadi. Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati
26. 1. Абдуллаева, М. (2021). Kasbiy ta’limda innovatsion texnologiyalarni qo‘llashning samaradorligi. Toshkent: Fan nashriyoti.
27. 2. Jumayev, R. (2020). Kasbiy ta’lim metodikasi va pedagogik shart-sharoitlar. Toshkent: Ilm Ziyo.
28. 3. Ziyamuhamedov, B., & Ochilov, N. (2019). Kasbiy ta’lim jarayonida zamonaviy yondashuvlar. Samarqand: SamDU nashriyoti.
29. 4. Karimova, G. (2022). “Kasbiy ta’limda amaliy mashg‘ulotlarni tashkil etishning pedagogik asoslari.” Professional ta’lim jurnali, №2, 45–52.
30. 5. Jalolov, J. (2021). “O‘quvchilarni amaliyotga yo‘naltirishda pedagogik muhitning o‘rni.” Pedagogika va psixologiya jurnali, №3, 27–34.
31. 6. Dewey, J. (2004). Experience and Education. New York: Free Press.
32. 7. Kolb, D. A. (2015). Experiential Learning: Experience as the Source of Learning and Development. Pearson Education.
33. 8. Lave, J., & Wenger, E. (1991). Situated Learning: Legitimate Peripheral Participation. Cambridge: Cambridge University Press.
34. 9. Nichkalo, N. G., Filonov, G. N., & Suxodolskaya-Kuleshova, O. V. (red.). (2012). Sovremennoye obrazovaniye kak otkrыtaya sistema. Institut nauchnoy i pedagogicheskoy informatsii RAO, "YURKOMPANI".
35. 10. Nauchno-prakticheskiy kommentariy k Federalnomu zakonu ot 23-avgusta 1996 g. N 127-FZ "O nauke i gosudarstvennoy nauchno-texnicheskoy politike" (postateynыy) / pod red. akademika Rossiyskoy akademii obrazovaniya V.Ye. Usanova. – M.: YURKOMPANI, 2012
36. 11. Muallif(lar). (2021). Sistema povыsheniya professionalnogo masterstva prepodavateley v sifrovoy obrazovatelnoy srede. V sbornike materialov Mejdunarodnoy nauchno-prakticheskoy konferensii “Sovremennыe podxodы k obrazovaniyu v usloviyax sifrovizatsii”, str.
37. 599. Moskva: Izdatelstvo «Obrazovaniye i nauka»
38. 12. Sharipov A.A .Pedagogik texnoogiyalar vositasida amaliyotga yo‘naltirish metodikasini takomillashtirish” .- Ilmiy maqola 2023 yil
39. 13. Sharipov A.A .Kasb-hunar ta’limi muassasalari o‘quvchilarini zamonaviy pedagogik texnologiyalar yordamida amaliyotga tayyorlash metodikasini takomillashtirish.- Ilmiy maqola 2023 yil
40. 14. UNESCO (2020). TVET for Sustainable Development. Paris: UNESCO Publishing. “Фан ва технологиялар тараққиёти” Илмий–техникавий журнал №4/2025 336