Научная статья
O'zbekcha
Open Access
Каталитик риформинг жараёни регенератор қурилмасида энергия тежамкорликка эришиш
Аннотации
Tadqiqotda suyuq shisha va vermikulit asosida yangi issiqlik izolyatsiyalovchi kompozitsion materiallar yaratildi. Suyuq shisha mustahkamlik va yopishuvchanlikni ta’minlasa, vermikulit yengillik va past issiqlik oʻtkazuvchanlikni oshirdi. Olingan materiallar 250–600 kg/m³ zichlik, 0,08–0,12 W/(m·K) issiqlik oʻtkazuvchanlik va 2,5–4,0 MPa mexanik mustahkamlikka ega boʻlib, 800–1000 °C gacha strukturaviy barqarorlikni saqlaydi. Uch kompozit orasida PbV-1 eng samarali izolyatsion material sifatida tavsiya etildi. Ushbu materiallar qurilishda energiya samaradorligini oshiruvchi, ekologik xavfsiz va uzoq muddat xizmat qiluvchi yechim boʻlib hisoblanadi. Kalit soʻzlar: issiqlik izolyatsiyalovchi qoplama, suyuq shisha, vermikulit, issiqlik oʻtkazuvchanlik, polimer kompozitsion materiallar, issiqlik oqimi. ИССЛЕДОВАНИЕ ТЕПЛОИЗОЛЯЦИОННЫХ ПОЛИМЕРНЫХ КОМПОЗИЦИОННЫХ МАТЕРИАЛОВ НА ОСНОВЕ ВЕРМИКУЛИТА И БАЗАЛЬТА Ходжиев А.А., Нуркулов Ф.Н., Джалилов А.Т. Ташкентского научно-исследовательского химико-технологического института. Аннотация. В технологии были созданы новые теплоизоляционные композиционные материалы на основе жидкого стекла и вермикулита. Жидкое стекло обеспечивало прочность и стойкость, тогда как вермикулит способствовал лёгкости и низкой теплопроводности. Полученные материалы обладали плотностью 250–600 кг/м³, теплопроводностью 0,08–0,12 Вт/(м·К) и механической прочностью 2,5–4,0 МПа, сохраняя структурную стабильность до 800–1000 °C. Среди трёх композиций PbV-1 рекомендован как наиболее эффективный теплоизоляционный материал. Данные материалы представляют собой экологичное и долговечное решение, повышающее энергоэффективность в строительстве. Ключевые слова: теплоизоляционное покрытие, жидкое стекло, вермикулит, теплопроводность, полимерные композиционные материалы, тепловой поток. “Фан ва технологиялар тараққиёти” Илмий–техникавий журнал №5/2025 117
Мақолада каталитик риформинг жараёни катализатор регенерациясида энергия тежамкорликка эришиш мақсадида, узлуксиз регенерация қилиш технологиясининг параметрларини ўзгартириш ҳисобига регенерация циклини қисқартириш усули бўйича илмий тадқиқот олиб борилди. Янги авлод CR-157 маркали катализатор узлуксиз регенерация қилиш технологиясининг оптимал диапазонини танлаш ҳисобига регенерация циклини қисқартиришга, катализатор ишлаш даврини узайтиришга эришилди. Риформинг маҳсулотларининг унумдорлигига таъсир этмаган ҳолда, регенерация жараёни учун сарф бўладиган харажатларни камайтириб, энергия ва иқтисодий маблағнинг тежалишига эришиш аниқланди.
In order to achieve energy saving when regenerating the catalyst of the catalytic reforming process, a scientific study was carried out on a method for shortening the regeneration cycle by changing the parameters of the continuous regeneration technology. By selecting the optimal range of continuous regeneration technology for the new generation CR-157 catalyst, it was possible to shorten the regeneration cycle and extend the service life of the catalyst. Without affecting the performance of the reforming products, it was decided to reduce the costs of the regeneration process and save energy and economic resources.
catalytic reformingcatalystoptimal rangeCR-157 catalystregenerationoctane numberreformatenaphthenic hydrocarbondehydrocyclizationheavy naphthaendothermicplatinum and promotercoke bed. Замонавий нефтни қайта ишлаш саноатининг энг муҳим асосий жараёнларидан бири бўлган каталитик риформинг жараёни юқори октанли компонентли мотор ёқилғисиароматик углеводородлар ва водород ишлаб чиқариш учун мўлжалланган [13]
Литература (13)
- 1. Ахмедова, О. Б., & Турдиева, С. А. Қ. (2023). Риформинг жараёнида ҳосил бўлган маҳсулотларнинг физик-кимёвий хоссаларини ўрганиш. Scientific progress, 4(5), 348-352.
- 2. Axmedova, O. B., & Ibrohimov, A. A. O. (2021). Yuqori oktanli benzin ishlab chiqarish uchun katalitik kreking jarayoni texnologik rejimini tanlash va tadqiq qilish. Science and Education, 2(12), 117-124.
- 3. Axmedova, O. B. (2021). Atrof-muhitga chiqarilayotgan zaharli gazlar miqdorini kamaytirish imkoniyatlari. Science and Education, 2(12), 229-237.
- 4. Джавадов, П. С., & Ахмедова, О. Б. (2023). Турли хил конлардан олинган газконденсатларнинг физик-кимёвий хоссалари. Scientific progress, 4(5), 341-347.
- 5. Эргашев, С. И. Ў. (2021). Нефт ва газ саноатида юқори тежамкор технологиялар тадбиқ қилиш. Scientific progress, 2(6), 1200-1205. “Развитие науки и технологий” Научно–технический журнал №5/2025
- Кимё ва кимёвий технологиялар
- 6. Мирзаев, С. С., & Ахмедова, О. Б. (2013). Каталитические процессы-гарант качественного топлива. In Gерспективное развитие науки, техники и технологий (pp. 353-355).
- 7. Сафаров, С. С. У., Огамуродов, Ж. Ж., & Ахмедова, О. Б. (2017). Газоконденсатные исследования на уппг" Самантепе". Вопросы науки и образования, (2 (3)), 78-79.
- 8. Бомуродов, Ш. Ш. У., Огамуродов, Ж. Ж., & Ахмедова, О. Б. (2017). Исследование показателей качества технологической продуксии на УКПГ" Памук". Вопросы науки и образования, (2 (3)), 25-26.
- 9. Fozilov, S. F. (2020, January). Latipov Kh. R., Nurullaeva ZV, Fozilov Kh. S. Akhmedova OB Synthesis and study of multifunctional additives based on local secondary raw materials to improve the lubricating properties of diesel fuels. Dynamics of the development of world science. In V International Scientific and Practical Conference Vancouver, Canada (pp. 10561059).
- 10. Axmedova, O. B., & Boltaev, S. S. (2021, November). To study the effect of local demulsifier for oil desalination and dehydration process. Low temperature separator used in gas preparation process. In V International Conference-Symposium on" Chemical technology and anotechnology-research in the field of chemistry of highmolecular compounds and organic substances and composite materials-problems and solutions." Tashkent.
- 11. Shahzodjon Hayot Oʻg‘li Yaxyoev, Ozoda Baxronovna Axmedova, & Saidjon Abdusalimovich G‘Aybullaev (2022). Gazlarni glikolli quritish jarayonining ishchi parametrlari. Central Asian Research Journal for Interdisciplinary Studies (CARJIS), 2 (5), 543-552.
- 12. Roʻziev, A. T., & Tilloev, L. I. (2021). Gaz kondensati va neft aralashmasini atmosferali haydab olingan og‘ir naftani riforminglash jarayoniga asosiy omillar ta’siri. Science and Education, 2(4), 188-193. UDK:691.175 VERMIKULIT VA BAZALT ASOSIDAGI ISSIQLIK IZOLYATSION POLIMER KOMPOZITSION MATERIALLARNI TADQIQ ETISH Hojiyev A.A., Nurqulov F.N., Djalilov A.T. Toshkent kimyo-texnologiya ilmiy tadqiqot instituti. Annotatsiya. Tadqiqotda suyuq shisha va vermikulit asosida yangi issiqlik izolyatsiyalovchi kompozitsion materiallar yaratildi. Suyuq shisha mustahkamlik va yopishuvchanlikni ta’minlasa, vermikulit yengillik va past issiqlik oʻtkazuvchanlikni oshirdi. Olingan materiallar 250–600 kg/m³ zichlik, 0,08–0,12 W/(m·K) issiqlik oʻtkazuvchanlik va 2,5–4,0 MPa mexanik mustahkamlikka ega boʻlib, 800–1000 °C gacha strukturaviy barqarorlikni saqlaydi. Uch kompozit orasida PbV-1 eng samarali izolyatsion material sifatida tavsiya etildi. Ushbu materiallar qurilishda energiya samaradorligini oshiruvchi, ekologik xavfsiz va uzoq muddat xizmat qiluvchi yechim boʻlib hisoblanadi. Kalit soʻzlar: issiqlik izolyatsiyalovchi qoplama, suyuq shisha, vermikulit, issiqlik oʻtkazuvchanlik, polimer kompozitsion materiallar, issiqlik oqimi. ИССЛЕДОВАНИЕ ТЕПЛОИЗОЛЯЦИОННЫХ ПОЛИМЕРНЫХ КОМПОЗИЦИОННЫХ МАТЕРИАЛОВ НА ОСНОВЕ ВЕРМИКУЛИТА И БАЗАЛЬТА Ходжиев А.А., Нуркулов Ф.Н., Джалилов А.Т. Ташкентского научно-исследовательского химико-технологического института. Аннотация. В технологии были созданы новые теплоизоляционные композиционные материалы на основе жидкого стекла и вермикулита. Жидкое стекло обеспечивало прочность и стойкость, тогда как вермикулит способствовал лёгкости и низкой теплопроводности. Полученные материалы обладали плотностью 250–600 кг/м³, теплопроводностью 0,08–0,12 Вт/(м·К) и механической прочностью 2,5–4,0 МПа, сохраняя структурную стабильность до 800–1000 °C. Среди трёх композиций PbV-1 рекомендован как наиболее эффективный теплоизоляционный материал. Данные материалы представляют собой экологичное и долговечное решение, повышающее энергоэффективность в строительстве. Ключевые слова: теплоизоляционное покрытие, жидкое стекло, вермикулит, теплопроводность, полимерные композиционные материалы, тепловой поток. “Фан ва технологиялар тараққиёти” Илмий–техникавий журнал №5/2025 117