Jin arra tishlari ishchi yuzasiga ta’sir qiluvchi kuchlar

References (17)

1. 3. Абдуғаниев А., Абдуғаниев А.А., «Қишлоқ хўжалиги иқтисодиёти», Т.: «Ўзбекистон ёзувчилар уюшмаси Адабиёт жамғармаси», 2006 йил.
2. 4. Бебутова Н.Н. Ўзбекистон агросаноат комплекси ишчилари махсус кийимининг рационал конструкциясини тадқиқ қилиш ва яратиш. Дис. ...т.ф.ф.д (PhD) 05.06.04:-Тошкент, 2021.133 бет
3. 5. Пулатова С.У., Бебутова Н.Н. № SAP 01949. 28.11.2019 й. "Қишлоқ хўжалиги ходимлари учун махсус кийим" Ўзбекистон Республикасининг Саноат намунасига патенти.
4. 6. Гришин, В.К. Статистические методы анализа и планирования экспериментов [Текст]/В.К. Гришин.-М.:Издательство Московского университета, 1975.-128 с.
5. 7. Модно, удобно, практично: новая ткань «Панацея от Cotton Rich 150» // Рабочая одежда и СИЗ. С.4.- (Ткани для рабочей одежды). UDK 677.017.02 JIN ARRA TISHLARI ISHCHI YUZASIGA TA’SIR QILUVCHI KUCHLAR Kurbanov F.A. Zarifova M.B. Buxoro muhandislik-texnologiya instituti. Annotatsiya. Maqolada konstruksiyasiga qarab jin arra tishlarining ishlaydigan ishchi yuzalarining kuchini o‘zgartirish bilan bog‘liq masalalar yoritilgan. Arraning geometrik parametrlarini optimallashtirish masalasi juda muhim bo‘lib bu borada darhol hal qilinishi kerak bo‘lgan masalalar tahlil qilindi. Tayanch iboralar: ishchi sirt, arra, barqarorlik, mustahkamlik, yaxshilanish, tolali massa, sifat ko‘rsatkichlari, nuqson hosil bo‘lishi, jinlash, tayyor mahsulot, yeyilishga bardoshli. СИЛЫ, ВОЗДЕЙСТВУЮЩИЕ НА РАБОЧУЮ ПОВЕРХНОСТЬ ЗУБЬЕВ ПИЛЫ Курбанов Ф.А. Зарифова М.Б. Бухарский инженерно-технологический институт. Аннотaция. В статье рассматриваются вопросы, связанные с изменением прочности рабочих поверхностей зубьев пил в зависимости от их конструкции. Вопрос оптимизaции геометрических параметров пилы очень важен и существует множество вопросов, требующих немедленного решения. Ключевые слова: рабочая поверхность, пила, устойчивость, прочность, улучшение, волокнистая масса, показатели качества, дефектообразование, джинирование, готовый продукт, износостойкость. FORCES AFFECTING THE WORKING SURFACE OF THE SAW TEETH Kurbanov F.A. Zarifova M.B. Bukhara engineering and technological institute. Annotation. The article discusses issues related to changes in the strength of the working surfaces of saw teeth depending on their design. The issue of optimizing the geometric parameters of the saw is very important and there are many issues that require immediate solutions. Key words: working surface, saw, stability, strength, improvement, fibrous mass, quality indicators, defect formation, ginning, finished product, wear-resistant. “Развитие науки и технологий” Научно–технический журнал №1/2025
6. Тўқимачилик ва енгил саноат технологиялари Hozirgi vaqtda jin arrasining geometrik parametrlari va funksional parametrlarning aniqlik standartlari yetarlicha ilmiy asoslanmagan. Amaldagi arra standarti keyingi standartga (GOST 1413-74) to‘liq ishlash talablari, qisman yaxshilanishlar faqat ishlab chiqarish texnologiyasiga tegishli va operatsion talablar nuqtayi nazardan konstruksiyani optimallashtirish muammolariga deyarli ta’sir qilmaydi. Arraning geometrik parametrlarini optimallashtirish masalasi muhim va shu munosabat bilan bu muammolarni shoshilinch hal qilishni talab qiladi
7. [1]. Ishning asosiy maqsadi jin arralarining geometrik parametrlari to‘plamining jinlashning asosiy ko‘rsatkichlariga ta’sirini va bu parametrlarning optimal qiymatlarini aniqlashdir. Shunga asoslanib tadqiqot maqsadlari quyidagilardan iborat: 1) jin arrasining tolali massa bilan o‘zaro ta’sirini o‘rganish bo‘yicha eksperimental tadqiqotlar o‘tkazilishini ta’minlash uchun maxsus original texnik vositalarni tadqiq etish va ishlab chiqish; 2) arra tishlarining tolani ilib olish, uzish va tishlaridan yechib olish jarayonida yuzaga keladigan hodisalarni nazariy va eksperimental tadqiq qilish; 3) paxta tolasi va chigitning sifat ko‘rsatkichlarini yaxshilash uchun jin arrasining optimal geometriyasining ta’sirini tadqiq qilish va aniqlash; 4) nazariy tadqiqot natijalarini eksperimental va ishlab chiqarishda tekshirish. Ishonchlilik nazariyasi va matematik statistika asosida nazariy va eksperimental tadqiqotlar olib borildi. Eksperimental tadqiqotlar zamonaviy ro‘yxatga olish va o‘lchash uskunalari yordamida amalga oshirildi (1-rasm). 75 dan 150 kg/m3 gacha bo‘lgan juda past xomashyo valigi zichligi bilan tish profilining parametrlari tish va umuman arraning ilib olish qobiliyatiga sezilarli darajada ta’sir qiladi. Ushbu chegaralardagi xomashyo valigining zichligi bilan eng yuqori ilib olish qobiliyati o‘rnatilgan tishlari bo‘lgan arralar, yangi geometriyadagi arralar (uchlarini davriy ravishda chuqurlashtirish bilan) va tish pog‘onasi 4,2-5,0 mm gacha ko‘tarilgan arralarda ko‘rsatildi
8. [2]. Jinlash jarayonida xomashyo valigining belgilangan zichligi (chigit tarog‘i maydonidagi mos zichlik) yaratilgan taqdirda, unumdorlikni oshirish nuqtayi nazaridan bunday arralardan foydalanish maqsadga muvofiq bo‘ladi. Shu bilan birga, shuni tan olish kerakki, jinlash jarayonini bunday past zichlikda amalga oshirishga imkon beradigan jin sxemalari hali topilmagan. 1-rasm. Jinlash jarayonida tishlarning ishchi yuzalariga ta’siri qiluvchi kuchlar Kamida 400 kg/m3 xomashyo valigining zichligida amalga oshiriladigan qo‘llaniladigan jinlash jarayonida ushbu tavsiyalarni qabul qilib bo‘lmaydi, chunki xomashyo valigining zichligi oshishi bilan tish bo‘shliqlarini tola bilan to'ldirishga yetakchi ta’sir ko‘rsatiladi. Arra silindridagi xomashyo valigining bosim omili bilan, bu butun yoy kesimida o‘zini namoyon qiladi
9. [3]. Tish bo‘shliqlarini tola bilan to‘ldirishning potensial quvvati 50 mg ni tashkil qiladi, haqiqiy jinlash jarayonida og‘irlik yuki atigi 2,5-3,0 mg ni tashkil qiladi, shuningdek, paxta tozalash jarayonida bu haqiqiy yukni standartdan keskin farq qiladigan boshqa tish geometriyasiga ega arra bilan ta’minlash mumkin. Bo‘shliqlarni to‘ldirishning bu xususiyati sifat ko‘rsatkichlari va jinlash ko‘rsatkichlari asosida arra tishlarining optimal geometriyasini topishda hisobga olinishi kerak
10. [4]. O‘zaro ta’sir jarayonini tavsiflash uchun biz arra tishlari bo‘shliqlariga tolani kiritish modelini taklif qildik, bu arra silindrining yuzasida xomashyo valigi massasining bosim kuchlarini hisobga “Фан ва технологиялар тараққиёти” Илмий–техникавий журнал №1/2025
11. Технологии текстильной и легкой промышленности olgan holda, chuqurlik omili ekanligini isbotladi. Arra tishlarining bo‘shliqlarini to‘ldirish ularning ushlash qobiliyatiga sezilarli ta’sir qiladi (2-rasm). 2-rasm. Paxta tozalash jarayonida ta’sir etuvchi kuchlarning tishlarning ish joylariga ta’siri Tish bo‘shliqlarini tola bilan to‘ldirish imkoniyati bilan sezilarli zaxirani ochib beradigan ushbu modelga asoslanib, tish balandligi pasaygan (agar arrada 280 dan ortiq tish bo'lsa) arralardan foydalanish mumkin ko‘rinadi. Bunday arralardan foydalanish kuchlarning o‘zaro ta’siri omillarining sezilarli darajada zaiflashishi bilan yetarli mahsuldorlikni ta’minlaydi, natijada tolaning sifatini yaxshilaydi va chigitlarning shikastlanishini kamaytiradi. Xulosa. O‘tkazilgan barcha nazariy tahlillarda, stendlarda o‘tkazilgan sinovlarda arralarning ilib olish qobiliyati yuqori bo‘lganligini va mavjud jinlarda o‘rtacha mahsuldorlik ko‘rsatilgan, bir vaqtning o‘zida tola sifatining pasayishi kuzatildi. Tishlarning va umuman arralarning yuqori ilib olish qobiliyati qayta ishlangan mahsulotga kuch ta’sirining kuchayishi bilan birga keladi, bu esa tola sifatining pasayishi va chigitlarning shikastlanishiga sabab bo‘ladi. O‘rnatilgan tishli arra eng yuqori ko‘rsatkichga ega edi, ammo tola sifati bo‘yicha bu arra eng yomon natijalarni ko‘rsatdi. Bunday arralarning ishlashi va birinchi navbatda, tolali po‘stloq va chigitlarning mexanik shikastlanishi kabi nuqsonlarning ko‘payishiga olib keldi. Tish balandligi oshgan, ya’ni tishlari soni kamaygan (280 dan kam) arralar, shuningdek, o‘rnatilgan tishli arralar mahsuldorlikni oshirish va tola sifatini pasaytirishni ta’minladi. Biroq tola va chigit sifatining pasayishi kamroq sezildi. Tish pog‘onasi kamaygan, ya’ni soni ko‘paygan (280 dan ortiq) arralar jinlash jarayonining unumdorligini, zamonaviy paxta tozalash ishlab chiqarishi talablariga javob beradigan, ishlab chiqarilgan tola va chigitlarning sifati sezilarli darajada oshishini ta’minladi. Buni tish bo‘shliqlarining potensial tolani ushlash qobiliyati, hatto kichik o‘lchamlarda ham yuqori o‘tkazuvchanlikni ta’minlash uchun yetarlicha yuqori ekanligi bilan izohlash mumkin. Shu bilan birga, mayda tishlardan foydalanish chigitlardan uzilgan tola iplarining parchalanishiga va ularning sonining ko‘payishiga, shuningdek, tishlarning chigitlarga bosimining pasayishiga olib keladi. Tolalarni ilib olish va ajratishdagi bunday sifat o‘zgarishi, o‘zaro ta’sir kuch omilining zaiflashishi tufayli, chigit po‘stlog‘i bilan aralashgan tolasi kabi nuqsonlarning shakllanishini va chigitlarning mexanik shikastlanishini kamaytirishga olib keladi. Tish pog‘onasining har qanday qiymati uchun tishlarning old chetining moyilligining ta’siri ahamiyatsiz ta’sirga ega va bu moyillik urug‘lardan uzilgan tolali iplarning parchalanish darajasiga ta’sir qiladigan darajada namoyon bo‘ladi. Biroq ishlov berishning murakkabligi sababli tishlarning “Развитие науки и технологий” Научно–технический журнал №1/2025
12. Тўқимачилик ва енгил саноат технологиялари old chetining 40° dan ortiq moyilligini qo‘llash maqsadga muvofiq emas va tishlarning ish joyini ko‘paytirish paxta tozalash sifati va ishlashiga sezilarli ta’sir qiladi. Foydalanilgan adabiyotlar
13. 1. Мадрахимов Д.У., Махкамов Р.Г. Совершенствование технологии насечки зубьев на дисковых пилах // Вестник машиностроения - Москва, 2013. - № 12. – стр. 57 – 59
14. 2. Махкамов Р.Г, Мадрахимов Д.У, Назиров Р.Р, Корабельникова Т.Н. Влияние геометрических параметров зубьев джинных пил на производительность джина и качества вырабатываемой хлопковой продукции // Проблемы текстиля. - Ташкент, 2017. - № 2. – стр. 9 – 15.
15. 3. Р.Г.Махкамов, П.Р.Раджибаев, Ф.А.Курбанов, Р.Х.Нурбоев, Н.М.Сафаров. Патент Республики Узбекистан. Ш ДР 9500701. 1/ГФ Вращающийся колосник пильного джина. 1996.
16. 4. Ф.А.Курбанов Разработка и исследование основных элементов джинирующего узла волокноотделителя, работающего без образования сырцового валика (Монография). Тошкент – Мухаррир нашриёти – 2019. 88 б. Kurbanov Fazliddin Aminovich – Buxoro muxandislik-texnologiya instituti. “Texnologik mashina va jihozlar” kafedrasi dotsenti, texnika fanlari nomzodi. Tel. +998934519997 (c), E-mail: kurbanovf_1964@mail.ru Zarifova Marjona Baxtiyor qizi – Buxoro muxandislik-texnologiya instituti. “Texnologik mashina va jihozlar” kafedrasi 1-kurs magistranti. Tel. +998773582723 ТУРЛИ КОНСТРУКЦИЯДАГИ ҚОЗИҚЧАЛИ-ПЛАНКАЛИ БАРАБАНЛАРИНИНГ ИФЛОСЛИКЛАРНИНГ АЖРАЛИШ ЖАРАЁНИГА ТАЪСИРИ 1Хамроева М.Ф., 1Мухамеджанова С.Ф., 2Туйчиев Т.О. 1Бухоро муҳандислик-технология институти, 2Тошкент тўқимачилик ва енгил саноат инстиути. Аннотация. Мақолада майда ифлосликлардан тозаловчи ускунанинг қозиқчали-планкали барабанларининг турли хил конструкцияларининг ифлосликларни ажралиш жараёнига таъсирини аниқлаш бўйича олиб борилган тадқиқот натижалари баён қилинган. Тадқиқот натижаларига кўра, умумий диаметри 400 мм, қозиқчалар ўрнатиладиган айлана шаклдаги қопламанинг диаметри 270; 240 ва 210 бўлиб, улар қозиқчаларининг узунлиги 65; 80 ва 95 мм бўлганда ифлосликларнинг ажралишининг ошиши ва чигитнинг механик шикастланишининг камайишига эришилди. Калит сўзлар: пахта, ифлослик, механик шикастланганлик, тозалагич, қозиқчали-планкали барабан, қозиқча, қоплама. ВЛИЯНИЕ РАЗЛИЧНОЙ КОНСТРУКЦИИ СВАЙНЫХ БАРАБАНОВ НА ПРОЦЕСС СЕПАРАЦИИ ЗАГРЯЗНЕНИЙ 1Хамроева М.Ф., 1Мухамеджанова С.Ф., 2Туйчиев Т.О.
17. 1 Бухарский инженерно-технологический институт, 2Ташкентский институт текстильной и легкой промышленности. Аннотация. В статье представлены результаты исследований различных конструкций колковопланчатых барабанов для удаления мелких сорных примесей и их влияние на процесс отделения сорных примесей. Согласно результатам исследования, при общем диаметре колково-планчатого барабана 400 мм, диаметре круглого покрытия, на которое устанавливаются колки, равном 270; 240 и 210 мм, а длине колок 65; 80 и 95 мм, удалось достичь увеличения отделения сорных примесей и снижения механических повреждений хлопковых семян. Ключевые слова: хлопок, сорные примеси, механические повреждения, очиститель, колковый барабан, колок, покрытие. “Фан ва технологиялар тараққиёти” Илмий–техникавий журнал №1/2025 293