Перейти к содержимому
Научная статья O'zbekcha Open Access

Shamol turbinasini "ANSYS FLUENT" tizimida modellashtirish

SAFAROV A.B., SAYFIDDINOV К.E., QAHHOROV М.М.

Выпуск
2-son
Страницы
204–216
Опубликовано
01.04.2025
Просмотры
4 9

Аннотации

В статье представлены результаты исследований по моделированию аэродинамического профиля DU-06-W-200, применяемых в ветроэнергетических установках с вертикальной осью, в системе Ansys Fluent, оценки совместимости с экспериментальными данными и определению оптимального значение угла атаки. По результатам исследования оценки зависимости соотношения коэффициентов сопротивления и подъемной силы от изменения угла атаки, осуществленной с помощью моделей турбулентности SST k-omega (k-ω) и k-epsilon (k-ε) установлено, что максимальное значение отношения коэффициентов сопротивления и подъема силы составляет 21 при оптимальном угле наклона атаки равному 5o.

Содержание статьи

kirish ma’lumotlari Parametrlar Qiymatlar Tahlil turi Barqaror holat Aerodinamik sirt turi DU-06-W-200 Oqim tezligi 15 m/s Ishchi harorat 23 oC Ishchi bosim 1·105 Pa Havo oqimining zichligi 1.23 kg/m3 Aerodinamik sirt vatar uzunligi L=1 m Havo oqimining dinamik yopishqoqligi µ=1.7894·10-5 kg/m·s Turbulent model turlari SST k-ω, k-epsilon (k-ε) Reynold soni Re=1.05·106 Turbulent oqim Re>5·105 DU-06-W-200 aerodinamik sirtning oqim tezligi 15 m/s, Reynold soni 1.05·106 va -15o, - 10o, -5o, 0o, 5o, 10o, 15o hujum burchaklarida ko‘tarish va tortishish koeffisientlarining qiymatlarini aniqlanadi. Bunda SST k-ω va k-epsilon (k-ε) turbulentlik modellaridan foydalanilgan. Hisoblashlar 500 iteratsiya sonida amalga oshirilgan. Bajarilgan tadqiqotlar asosida 2-rasmda DU-06-W-200 aerodinamik sirtning ko‘tarish va tortishish koeffisientlarning natijalari keltirilgan. Bunda hujum burchaklari -15o, -10o, -5o, 0o qiymatlarda amalga oshirilgan, mos ravishda ko‘tarish koeffisientlari (Cd) SST k-ω turbulentlik modeli uchun 0.1734, 0.0721, 0.0311, 0.0204 k-epsilon (k-ε) turbulentlik modeli uchun 0.2065, 0.0789, 0.0318, 0.0212, tortishish koeffisientlari (Cl) SST k-ω turbulentlik modeli uchun -0.9169, - “Развитие науки и технологий” Научно–технический журнал №2/2025 206 Информатика ва ахборот –коммуникацион тизимлар 0.9239, -0.5394, 0.0842, k-epsilon (k-ε) turbulentlik modeli uchun -0.9278, -0.8674, -0.5336, 0.0848 ga tengligi aniqlangan. a) b) c) d) e) f) j) h) a va b, α=-15o; c va d, α=-10o; e va f, α=-5o; j va h, α=0o 2-rasm. DU-06-W-200 aerodinamik sirtning ko‘tarish va tortishish koeffisientlarning egri chiziqlari 3-rasmda DU-06-W-200 aerodinamik sirtning o‘zgaruvchan oqim tezligi va bosimiga bog‘liqlik simulyatsiya natijalari keltirilgan. “Фан ва технологиялар тараққиёти” Илмий–техникавий журнал №2/2025 207 Информатика и информационно-коммуникационные системы a) b) c) d) e) f) j) h) a va b, α=-15o; c va d, α=-10o; e va f, α=-5o; j va h, α=0o 3-rasm. DU-06-W-200 aerodinamik sirtning o‘zgaruvchan oqim tezligi va bosimiga bog‘liqlik natijalari “Развитие науки и технологий” Научно–технический журнал №2/2025 208 Информатика ва ахборот –коммуникацион тизимлар 4-rasmda DU-06-W-200 aerodinamik sirtning ko‘tarish va tortishish koeffisientlarini aniqlash hujum burchaklari 5o, 10o, 15o qiymatlarda amalga oshirilgan, mos ravishda tortishish koeffisientlari (Cl) SST k-ω turbulentlik modeli uchun 0.7416, 1.3134, 1.1229 k-epsilon (k-ε) turbulentlik modeli uchun 0.7394, 1.1215, 1.122 ko‘tarish koeffisientlari (Cd) SST k-ω turbulentlik modeli uchun 0.0351, 0.0782, 0.1712 k-epsilon (k-ε) turbulentlik modeli uchun 0.0359, 0.0787, 0.2019 ga tengligi aniqlangan. a) b) c) d) e) f) a va b, α=5o; c va d, α=10o; e va f, α=15o 4-rasm. DU-06-W-200 aerodinamik sirtning ko‘tarish va tortishish koeffisientlarning natijalari 5-rasmda DU-06-W-200 aerodinamik sirtning o‘zgaruvchan oqim tezligi va bosimiga bog‘liqlik simulyatsiya natijalari keltirilgan. Bunda hujum burchaklari 5o, 10o, 15o qiymatlarda amalga oshirilgan. “Фан ва технологиялар тараққиёти” Илмий–техникавий журнал №2/2025 209 Информатика и информационно-коммуникационные системы a) b) c) d) e) f) 5-rasm. DU-06-W-200 aerodinamik sirtning o‘zgaruvchan oqim tezligi va bosimiga bog‘liqlik natijalari 6-rasmda ko‘tarish va tortishish koeffisientlarini hujum burchagi o‘zgarishiga bog‘liqlik model va eksperiment ma’lumotlarini [22] solishtirish natijalari keltirilgan. DU-06-W-200 aerodinamik profilning oqim tezligi 15 m/s da, hujum burchaklari -15o…+15o qiymatlarida ko‘tarish va tortishish koeffisientlarini Ansys Fluent tizimining SST k-ω va k-epsilon (k-ε) turbulentlik modellarida aniqlangan natijalari va tajriba malumotlari keltirilgan. “Развитие науки и технологий” Научно–технический журнал №2/2025 210 Информатика ва ахборот –коммуникацион тизимлар 0,27 SST k-ω turbulence model k-epsilon (k-ε) turbulence model Experimental data 0,24 0,21 0,18 0,15 Cd 0,12 0,09 0,06 0,03 -20 -15 -10 -5 0 5 10 15 20 α, grad. a) 1,5 SST k-ω turbulence model 1,25 k-epsilon (k-ε) turbulence model Experimental data 0,75 0,5 0,25 CL -20 -15 -10 -5 0 5 10 15 20 -0,25 -0,5 -0,75 -1 -1,25 α, grad. b) 6-rasm. Ko‘tarish va tortishish koeffisientlarini hujum burchagiga bog‘liqlik model va eksperiment natijalari. a-ko‘tarish koeffisienti (Cd); b-tortishish koeffisienti (Cl) 8-rasmda ko‘tarish va tortishish koeffisientlari nisbatining hujum burchagi o‘zgarishiga bog‘lik natijalari keltirilgan. Bunda SST k-ω va k-epsilon (k-ε) turbulentlik modellaridan foydalanildi. Tadqiqot natijalariga ko‘ra hujum burchagi optimal 5 gradusda ko‘tarish va tortishish koeffisientlari nisbatining maksimal qiymati 21 ga teng bo‘lishi aniqlandi. “Фан ва технологиялар тараққиёти” Илмий–техникавий журнал №2/2025 211 Информатика и информационно-коммуникационные системы 0 2 4 6 8 10 12 14 16 18 20 22 24 SST k-ω model k-epsilon (k-ε) model Cl/Cd 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 α, grad. 7-rasm. Ko‘tarish va tortishish koeffisientlari nisbatining hujum burchagi o‘zgarishiga bog‘lik egri chiziqlari 3-jadvalda DU-06-W-200 aerodinamik profilning ko‘tarish va tortishish koeffisientlarining model va eksperiment ma’lumotlarni muvofiqligini baholash natijalari keltirilgan. Bunda χ2 moslik kriteriyasi, o‘rtacha kvadratik xatolik (RMSE), determinatsiya koeffitsiyenti (R2), o‘rtacha siljish xatoligi (MBE) uslubiyotlaridan foydalanildi. Tadqiqot natijalariga ko‘ra ko‘tarish koeffisientini (Cl) k-epsilon (k-ε) va tortishish koeffisientini (Cd) SST k-ω model model orqali modellashtirish eng samarali ekanligi aniqlandi. 3-jadval. Eksperiment va model natijalarini muvofiqligini baholash natijalari Model turi Koeffisientlar χ2 RMSE R2 MBE SST k-ω model Cd 0.0303 0.0320 0.9328 0.00093 Cl 0.1714 0.1614 0.9955 0.026079 k-epsilon (k-ε) model Cd 0.0167 0.0213 0.9327 0.000454 Cl 0.0821 0.1203 0.9942 0.014482 Xulosa: olib borilgan tadqiqotlar natijasida DU-06-W-200 aerodinamik profil Ansys Fluent tizimida turli o‘zgaruvchan hujum burchaklarida ko‘tarish va tortishish koeffisientlarini aniqlash va tajriba ma’lumotlari bilan muvofiqlagini baholashda quyidagi xulosalar qilindi: 1. Vertikal o‘qli shamol energetik qurilmalarini o‘zgaruvchan shamol oqimlarida samaradorligini va ishonchliligini oshirishda turbina parraklarining shakli, materiali va aerodinamikasiga bog‘liqligi o‘rganildi. Shamol parraklarini maqbul o‘lchamlarini loyihalashda Ansys Fluent tizimining CFD modelidan foydalanish yaxshi samara berishi tahlillar asosida aniqlandi. 2. DU-06-W-200 aerodinamik profilni hujum burchaklari -15o dan +15o gacha bo‘lgan oraliqda, chegara shartlari va kirish ma’lumotlari oqim tezligi 15 m/s, ishchi harorat 23 oC, ishchi bosim 1·105 Pa, havo oqimining zichligi 1.23 kg/m3, aerodinamik sirt vatar uzunligi 1 m, havo oqimining dinamik yopishqoqligi 1.7894·10-5 kg/m·s, turbulent model turlari SST k-ω, k-epsilon (k-ε) va Reynold soni 1.05·106 bo‘lgan holatda modellashtirildi. 3. DU-06-W-200 aerodinamik profilning hujum burchaklari -15o, -10o, -5o, 0o, 5o, 10o, 15o qiymatlarda ko‘tarish koeffisientlari (Cd) SST k-ω turbulentlik modeli uchun 0.1734, 0.0721, 0.0311, 0.0204, 0.0351, 0.0782, 0.1712 k-epsilon (k-ε) turbulentlik modeli uchun 0.2065, 0.0789, 0.0318, 0.0212, 0.0359, 0.0787, 0.2019 tortishish koeffisientlari (Cl) SST k-ω turbulentlik modeli uchun -0.9169, -0.9239, -0.5394, 0.0842, .7416, 1.3134, 1.1229 k-epsilon (kε) turbulentlik modeli uchun -0.9278, -0.8674, -0.5336, 0.0848, 0.0359, 0.0787, 0.2019 ga tengligi aniqlandi. “Развитие науки и технологий” Научно–технический журнал №2/2025 212 Информатика ва ахборот –коммуникацион тизимлар 4. DU-06-W-200 aerodinamik profilning model va tajriba natijalarini muvofiqligini baholashda χ2 moslik kriteriyasi, o‘rtacha kvadratik xatolik (RMSE), determinatsiya koeffitsiyenti (R2), o‘rtacha siljish xatoligi (MBE) uslubiyotlaridan foydalanildi. Tadqiqot natijalariga ko‘ra ko‘tarish koeffisientini (Cl) k-epsilon (k-ε) va tortishish koeffisientini (Cd) SST k-ω model orqali modellashtirish eng samarali ekanligi aniqlandi. 5. Ko‘tarish va tortishish koeffisientlari nisbatining hujum burchagi o‘zgarishiga bog‘liqligini SST k-ω va k-epsilon (k-ε) turbulentlik modellaridan foydalanib baholandi. Tadqiqot natijalariga ko‘ra hujum burchagi optimal 5 gradusda ko‘tarish va tortishish koeffisientlari nisbatining maksimal qiymati 21 ga teng bo‘lishi aniqlandi

Литература (22)

  1. 3. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining qarori, 02.12.2022 yildagi PQ-436-son.
  2. 4. J. S. Akhatov, Kh. S. Ahmadov. Extraction of Hydrogen from Water Using CeO2 in a Solar Reactor Using a Concentrated Flux of Solar Radiation. Applied Solar Energy, 2022, Vol. 58, No. 6, pp. 889–894
  3. 5. A.B Safarov, H.A. Davlonov, R.A Mamedov, M. Charieva, D. Kodirov. Design and modeling of dynamic modes of low speed electric generators for electric power generation from renewable energy sources. (2022) AIP Conference Proceedings 2686(1):020013
  4. 6. A. Safarov, R. Mamedov. Study of effective omni-directional vertical axis wind turbine for low speed regions. IIUM Engineering Journal, Vol. 22, No. 2, 2021
  5. 7. G.N. Uzakov, H.A. Davlonov, K.N. Holikov. Study of the influence of the source biomass moisture content on pyrolysis parameters. Applied Solar Energy. Volume 54, pages 481–484, (2018)
  6. 8. N.N Sadullayev, A.B Safarov, R.A Mamedov, D. Kodirov. Assessment of wind and hydropower potential of Bukhara region. (2020) IOP Conf. Ser.: Earth Environ. Sci. 614 012036
  7. 9. Farhan L. Rashid, Hussain S. Abd and Emad Q. Hussein. Numerical study of the air flow over modified NACA 2412 airfoil using CFD. AIP Conference Proceedings 2415, 020005 (2022); https://doi.org/10.1063/5.0092303
  8. 10. S.A. Khan, M. Bashir, M.A. Ali Baig, F.A. Ghasi Mehaboob Ali. Comparing the Effect of Different Turbulence Models on The CFD Predictions of NACA0018 Airfoil Aerodynamics. CFD Letters 12, Issue 3 (2020) 1-10
  9. 11. B. Steenwijk, P. Druetta. Numerical Study of Turbulent Flows over a NACA 0012 Airfoil: Insights into Its Performance and the Addition of a Slotted Flap. Appl. Sci. 2023, 13, 7890. https://doi.org/10.3390/app13137890
  10. 12. N. Shelil. 2D Numerical Simulation Study of Airfoil Performance. Wind Energy Science Discussion. https://doi.org/10.5194/wes-2021-45
  11. 13. Y. F. Görgülü, M. A. Özgür, R. Köse. CFD Analysis of a Naca 0009 Aerofoil at a Low Reynolds Number. Politeknik Dergisi, 2021; 24(3) : 1237-1242
  12. 14. A. Kulshreshtha, S. Kumar Gupta, P. Singhal. FEM/CFD analysis of wings at different angle of attack. Materials Today: Proceedings. March 2020 Materials Today Proceedings 26(18)
  13. 15. A. Ullah, M. B. Zaman, M. A. Bhatti, D. Qasim, A. Hamid, Q. Xiong, A. Khan. CFD study of drag and lift coefficients of non-spherical particles. Journal of King Saud University - Engineering Sciences. https://doi.org/10.1016/j.jksues.2021.10.003
  14. 16. M. Shirzadi, P. A. Mirzaei, M. Naghashzadegan. Improvement of k-epsilon turbulence model for CFD simulation of atmospheric boundary layer around a high-rise building using stochastic optimization and Monte Carlo Sampling technique. Volume 171, December 2017, Pages 366379 “Фан ва технологиялар тараққиёти” Илмий–техникавий журнал №2/2025
  15. Информатика и информационно-коммуникационные системы
  16. 17. H. Wei, Y. Chen. Assessment of different turbulence models on the large scale internal heated water pool natural convection simulation. Annals of Nuclear Energy. Volume 131, September 2019, Pages 23-38
  17. 18. A. Rezaeiha, H. Montazeri, B. Blocken. On the accuracy of turbulence models for CFD simulations of vertical axis wind turbines. Energy. Volume 180,
  18. 1 August 2019, Pages 838-857
  19. 19. R. Lanzafame, S. Mauro, M. Messina. Wind turbine CFD modeling using a correlation-based transitional model. Renewable Energy. Volume 52, April 2013, Pages 31-39
  20. 20. R. G. Staudte. Evidence for goodness of fit in Karl Pearson chi-squared statistics. A Journal of Theoretical and Applied Statistics. Volume 54, 2020 - Issue 6. https://doi.org/10.1080/02331888.2020.1862115
  21. 21. T. Chai, R. R. Draxler. Root mean square error (RMSE) or mean absolute error (MAE)? – Arguments against avoiding RMSE in the literature. Geoscientific Model Development 7(3):1247-1250 (2014)
  22. 22. L. Santamaría, M. G. Vega, A. Pandal, J. G. Pérez, S. Velarde‐Suárez, J. Manuel Fernández Oro. Aerodynamic Performance of VAWT Airfoils: Comparison between Wind Tunnel Testing Using a New Three‐Component Strain Gauge Balance and CFD Modelling. Energies 2022, 15, 9351. https://doi.org/10.3390/en15249351 Safarov Alisher Bekmurodovich – Buxoro davlat texnika universiteti “Elektr va energetika muhandisligi” kafedrasi dotsenti, t.f.f.d. Tel.: (+99890) 2994124, e-mail: a-safarov91@mail.ru Sayfiddinov Qamariddin Elmurod o‘g‘li – Buxoro davlat texnika universiteti “Elektr va energetika muhandisligi” kafedrasi tayanch doktoranti, Tel.: (+99891) 6498667 Qahhorov Murod Muxtorovich – Buxoro davlat texnika universiteti “Elektr va energetika muhandisligi” kafedrasi mustaqil izlanuvchisi, Tel.: (+99890) 866 2535 “Развитие науки и технологий” Научно–технический журнал №2/2025 214